مهمّ توسعهء فنّى است » . « 1 »
« يكى از عوامل پيشرفت و توسعه و توانايىهاى فنّى در كشورهايى مانند انگلستان ، ژاپن ، فرانسه ، سوئد ، نروژ و ديگر كشورهاى صنعتى اين است كه به آموزش فنى و حرفهاى اهميّت مىدهند . در كشور انگلستان 50 درصد دانشجويان به رشتههاى طراحى و پژوهش و 50 درصد بقيه به رشتههاى عملى و حرفهاى و به اصطلاح رشته « دست به آچارى » مشغولند » . « 2 »
نيروهاى آموزش ديده ، مخصوص توسعه فنّى نيستند ؛ بلكه در بخشهاى ديگر توسعه نيز وجود افراد كارآزموده و قابل ، امرى ضرورى است .
همانگونه كه وجود كارگران فنّى و آموزش ديده ، از هدر رفتن نيرو و سرمايه جلوگيرى مىكند و به اتقان كار مىافزايد ، وجود نيروهاى شايسته و ماهر در كشاورزى ، صنعت ، بهداشت و خدمات نيز براى پيشبرد اهداف توسعه و استفاده بهينه از سرمايه لازم است .
امام صادق عليه السلام مهارت كارى را امرى لازم براى صنعتكاران مىداند (
كلّ ذي صناعة مضطرّ إلى ثلاث خلال يجتلب بها الكسب ، وهو أن يكون حاذقاً بعمله . . .
) . « 3 »
همچنين افراد كارآزموده و شايسته مىتوانند بخشهاى فرهنگى ، دانشسراها و دانشگاهها را به نحو شايستهاى اداره كنند .
در بخش تجارت و قراردادهاى بازرگانى جهانى ، جهان سوم بر اثر بىاطلاعى و يا كماطلاعى از جوانب مختلف قراردادها ، زيان ديده است و اين كشورهاى صنعتى و قدرتمند جهاناند كه به دليل آشنايى با فنون قراردادها ، حقوق بينالملل و تجارت جهانى ، هميشه قراردادها را به سود خود تنظيم مىكنند . اينجاست كه ضرورت وجود افراد متخصص و كاركشته و قوى براى حفاظت از منافع كشورهاى در حال توسعه نمايان مىشود .
فرهنگ سازى و تزريق نيروى معنوى و گسترش اخلاق و ايمان كه از اهداف توسعهء اسلامى است نيز ، با وجود نيروهاى قابل و شايسته محقّق مىشود . در غير اين صورت ، جامعه فقط از نظر اقتصادى رشد مىكند ؛ ولى جامعهاى تهى از معنويت و اخلاق خواهد شد و از « حيات طيّبى » كه قرآن به آن فرا مىخواند دور مىشود .
به هر حال ، با آگاهى و تخصّص و كارآزمودگى نيروهاست كه مىتوان بر مشكلات غلبه كرد و در مسير توسعه حركت نمود .
همانگونه كه پيش از اين در روايتى از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل كرديم ، آن حضرت خطاب به ابن مسعود فرمود : «
إذا عملت عملًا فاعمل بعلم و عقل ، و إيّاك أن تعمل عملًا به غير تدبّر و علم
؛ هنگامى كه كارى انجام مىدهى آن را با آگاهى و دانايى انجام ده و از انجام
هامش
( 1 ) . انتقال علوم وتكنولوژى به جهان سوم ، محمد عبدالسلام ( مطابق نقل : پديدهشناسى فقر و توسعه ، ج 4 ، ص 214 ) .
( 2 ) . تكنولوژى محور توسعه ، ص 55 ( مطابق نقل : پديدهشناسى فقر و توسعه ، ج 4 ، ص 214 ) .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 236 ، ح 64 .