به يقين استعمارگران و عوامل آنها براى رسيدن به اهداف خود از افكارى كه به عزلت دعوت مىكند ، سود فراوان مىبرند .
د . صبر :
از جمله مفاهيم تحريف شده « صبر » است . در ميان مباحث اخلاقى كمتر بحثى به اندازهء صبر مورد توجه قرآن قرار گرفته و در بيش از 90 آيه به آن سفارش شده است .
در روايتى منزلت صبر در ميان اجزاى ايمان همانند سر در ميان اعضاى بدن انسان دانسته شده است و همانگونه كه سر رئيس بدن است و بدون آن براى انسان حيات ممكن نيست ، صبر نيز در ميان اجزاى مختلف ايمان چنين است . « 1 » در اهميت صبر همين بس كه پاداش بسيارى از خوبيها از ناحيهء خداوند به مقدار مشخص تعيين شده ؛ ولى دربارهء اجر صابران مىفرمايد : « إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ » . « 2 »
با همهء اهميتى كه صبر در اسلام دارد متأسفانه برخى با برداشتى غلط آن را مرادف با تحمّل ظلم و ستم ، مىدانند . نتيجهء اين برداشت انحرافى در طول تاريخ مسلمين ، تحقير ، ذلّت و استهزاى آنها از سوى ديگران بوده است .
ولى صبر و شكيبايى در اسلام انواع و اقسامى دارد كه هيچ يك از آنها تحمّل ظلم و خوارى و سازش با ستمگران را نتيجه نمىدهد .
1 . صبر در برابر خواستههاى نفس ( صبر بر شهوات ) ؛ « 3 » يعنى ايستادگى در برابر هوا و هوس سركش كه انسان را به گناه مىكشاند .
2 . صبر در برابر طاعت الهى ؛ « 4 » مىدانيم انجام واجبات و ترك محرمات معمولًا آميخته با مشكلاتى است كه اگر انسان استقامت نداشته باشد ، آنها را رها مىكند ، همانگونه كه در قرآن آمده :
« فَاعْبُدْهُ وَاصْطَبِرْ لِعِبَادَتِهِ » . « 5 » برخى گفتهاند به كارگيرى واژهء اصطبار به جاى صبر كه دلالت بر مبالغه مىكند ، حاكى از اهميت صبر بر طاعت خداوند است . « 6 »
3 . صبر در تبليغ و دعوت به حقايق دينى و استقامت در راه امر به معروف و نهى از منكر ؛ پيامبران الهى تمثّل عينى چنين صبرى بودهاند ، لذا قرآن از قول آنان حكايت مىكند كه مىگفتند : « وَلَنَصْبِرَنَّ عَلَى مَا آذَيْتُمُونَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ » . « 7 » نيز خداوند پيامبر اسلام را تسلّى مىدهد كه اگر تو را تكذيب كردند ، نگران نباش ، زيرا پيامبران گذشته را نيز تكذيب كردند ولى آنان صبر و پايدارى داشتند : « وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَى مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّى أَتَاهُمْ نَصْرُنَا » . « 8 »
4 . صبر در برابر مشكلات حيات فردى و اجتماعى ومصائب ؛ « 9 » بيشترين تحريف مفهوم صبر در اين مورد
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغه ، قصار 82 .
( 2 ) . زمر ، آيهء 10 .
( 3 ) . در روايات از آن به « صبر در برابر معصيت » تعبير شده است . ( ر . ك : بحارالانوار ، ج 79 ، ص 136 ؛ كنز العمال ، ج 3 ، ص 273 ، ح 6515 ) .
( 4 ) . در روايات نيز به آن اشاره شده است ( ر . ك : مدرك پيشين ) .
( 5 ) . مريم ، آيهء 65 .
( 6 ) . الصبر فى القرآن ( يوسف قرضاوى ) ، ص 46 .
( 7 ) . ابراهيم ، آيهء 12 .
( 8 ) . انعام ، آيهء 34 .
( 9 ) . ر . ك : بحارالانوار ، ج 68 ، ص 96 به بعد ؛ كنز العمال ، ج 3 ، ص 273 به بعد .