بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ » ؛ خزائن همهء چيز تنها نزد ماست ؛ ولى ما جز به اندازهء معيّن آن را نازل نمىكنيم » . « 1 »
* * * مكتب ماركسيسم عامل فقر و گرسنگى را ناشى از تضاد ميان شكل توليد و روابط توزيع مىداند . به اين معنا كه ماركسيستها مشكل فقر را ناشى از ناهماهنگى و تضاد موجود ميان اشكال توليد ، بردهدارى فئودالى و سرمايهدارى با روابط توزيع مىدانند ، آنها مىگويند : در اين دورهها ابزار توليد در دست افراد و يا گروههاى محدودى از جامعه قرار گرفته و نتيجهء آن محروميت اكثريت افراد جامعه است . و اگر بشر خود را به جامعه سوسياليستى و كمونيستى برساند ، بر اثر هماهنگى ميان نيروهاى توليد و شكل توزيع ، خود به خود فقر ريشهكن مىشود ، زيرا در آن روز مالكيّت خصوصى ديگر مفهومى نخواهد داشت .
بنابراين ، تا رسيدن به رؤياى قطع رابطهء مالكيّت خصوصى ، دنيا بايد در آتش فقر بسوزد .
نقد و بررسى :
از مطالعه تاريخ بشر در هر عصر و زمان و در هر منطقه و مكان ، به خوبى استفاده مىشود كه مالكيّت خصوصى امرى فطرى و نتيجهء سنتى الهى است ، و هر چه بر خلاف فطرت و سنت الهى باشد ، محكوم به فنا و نابودى است .
بر اين اساس ، رؤياى كمونيسم تحقق نخواهد يافت ، و بر فرض تحقق آن از طريق فشار و زور ظالمانه ، نه تنها دردى را دوا نمىكند كه بر شدت درد و رنج اقتصادى بشر خواهد افزود ؛ همانگونه كه در روسيه شوروى عملًا مشاهده شد .
* * * مالتوستها عقيدهء ديگرى دارند . توماس مالتوس « 2 » كشيش اقتصاددان معروف و پيروان وى معتقدند علت فقر و گرسنگى را بايد در افزايش جمعيت جهان دانست ، و تنها راه پيشگيرى از فقر ، محدود كردن جمعيت و احياناً استقبال از حوادث ، جنگها و بلاهاى عمومى منجر به قتل نفوس و قطع نسل است ، بنابراين افزايش جمعيت ، درد اصلى اقتصاد جوامع بشرى است . « 3 »
نقد و بررسى :
اين نظريه كه نه تنها حفظ نفوس را لازم نمىداند ، بلكه كشتار به وسيلهء جنگها را مجاز مىشمرد ، نه با فطرت سليم انسانى سازگار است و نه با متون آيات قرآن و روايات ، زيرا كه قرآن كشتن يك انسان بىگناه را معادل كشتار همهء انسانها مىداند : « « مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِى الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً » ؛ هر كس انسانى را بدون
هامش
( 1 ) . حجر ، آيهء 21 .
( 2 ) . توماس رابرت مالتوس ، در سال 1766 ميلادى در خانوادهاى ثروتمند در انگليس متولد شد . پس از تحصيلات به حوزهء روحانيت مسيحى راه يافت و كشيش شد . او كتابى نوشت به نام اصل تكثير نفوس و تأثير آن در ارتقاى جامعه . در اين كتاب عامل اساسى فقر و مسكنت جامعه را غريزهء نيرومند توالدى دانسته است . مالتوس در سال 1834 ميلادى درگذشت .
( 3 ) . در اين باره به كتاب سير انديشهء اقتصادى صفحهء 77 ، تأليف دكتر باقر قديرى اصل و همچنين كتاب ملاحظاتى پيرامون پيامهاى اقتصادى قرآن صفحهء 594 مراجعه شود .