الف . فعّال اقتصادى در چنين جامعهاى خود را به اموال حرام و نامشروع ، آلوده نمىكند .
توضيح اينكه انسان مؤمنى كه در عرصهء مسائل اقتصادى فعاليت مىكند در كسب مال و توليد ثروت ، خود را به راههاى نامشروع و حرام و شيوههاى ضد كرامت و حريّت ، آلوده نمىسازد ؛ يعنى در حالى كه در مكتب اقتصاددانهاى مادّى دنيا ، تحصيل ثروت و توزيع آن هيچ قيد و شرطى ندارد ؛ هرگونه تجارت پردرآمدى مباح شمرده شده ، از داير كردن مراكز براى مفاسدى چون قمار و روسپىگرى هيچ منعى وجود ندارد ، بلكه براى حمايت از آن قانون وضع مىشود و نيز در حالى كه - چنانكه در فصل « حاكميت اخلاق بر نظام اقتصادى اسلام » در همين كتاب خواهد آمد - همچنان تجارت بردگان جنسى به قوت خود باقى است ، بلكه - بر اساس آمارى كه ارائه خواهد شد - هر ساله در حال گسترش است و مسألهء مواد مخدر با ممنوعيت ظاهرى آن ، در پشت پرده توسط بسيارى از قطبهاى ثروت و با حمايت پنهانى سران بسيارى از دولتها دامن زده مىشود و تجارت بسيار پرسود انواع سلاحهاى مخرّب و حتى در صورت لزوم ، سلاحهاى شيميايى و ميكربى و به طور كلى سلاحهاى كشتار جمعى آشكارا و علنى جريان دارد - در چنين وضعيتى - مؤمن اقتصادى تمام درآمدها و هزينههايش در چهارچوب ارزشها و كرامت انسانى است و تمام آنچه در بالا گفته شد اعم از تأسيس مراكز فساد ، تجارت سوداگران مرگ ، تجارت بردگان جنسى ، سلاحهاى مخرّب كشتار جمعى و . . . در نگاه او ممنوع است و به شدّت از آن پرهيز دارد و به طور كلّى از ورود حرام به حوزهء فعاليتهاى جامعهء خويش اجتناب مىورزد ، زيرا بر اساس آموزههاى دينى معتقد است خداوند ارزاقش را به نحو حلال ميان بندگانش تقسيم كرده و هيچ كس نمىميرد مگر اينكه رزق مقدّر و مقسومِ حلالش را به طور كامل دريافت مىكند ، گرچه ديرتر به آن برسد .
اين در حالى است كه اگر به حرام آلوده شود و از راههاى نامشروع ، وارد فعاليتهاى اقتصادى گردد حلال خدا از او منقطع مىگردد ؛ يعنى همان حقيقتى كه به سند معتبر از امام باقر عليه السلام از رسول خدا در حجةالوداع نقل شده است كه فرمود :
« آگاه باشيد كه روحالامين در جانم اين چنين دميده كه نمىميرد كسى مگر اينكه روزىاش را به حدّ تمام و كمال دريافت كند ، پس پرهيزگارى پيشه كنيد و در طلب دنيا زياده خواه نباشيد و تأخير در رزق سبب نشود كه از طريق گناه آن را بهدست آوريد ، چرا كه خداوند تبارك و تعالى بهگونهء حلال ، ارزاقش را ميان آفريدههايش تقسيم كرده نه به نحو حرام ، پس كسى كه تقواى الهى پيشه كند و صبر نمايد ( و به مقدار كافى تلاش كند ) خداوند از راه حلال روزىاش را مىدهد و كسى كه پردهدرى كند و در طلب روزى تعجيل نمايد و آن را از غير راه حلال طلب نمايد روزى حلالش قطع خواهد شد
دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى ) — صفحة 111
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١١١