439 الزُّهْدُ كُلُّهُ بَيْنَ كَلِمَتَيْنِ مِنَ الْقُرْآنِ : قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ : « لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ ، وَ لَاتَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ » وَ مَنْ لَمْ يَأْسَ عَلَى الْمَاضِي ، وَ لَمْ يَفْرَحْ بِالْآتِي فَقَدْ أَخَذَ الزُّهْدَ بِطَرَفَيْهِ .
امام عليه السلام فرمود :
تمام زهد در دو جمله از قرآن مجيد آمده است . خداوند سبحان مىفرمايد : « تا بر گذشته تأسف مخوريد و به آنچه در دست داريد دلبسته و شادمان نباشيد » .
بنابراين آنكس كه بر گذشته تأسف نمىخورد و به آينده ( و آنچه در دست دارد ) دلبستگى ندارد هر دو طرف زهد ( از آغاز تا پايان آن ) را در اختيار گرفته است . « 1 »
هامش
( 1 ) . سند گفتار حكيمانه :
مرحوم خطيب در ذيل اين كلام شريف مىگويد : زمخشرى ( متوفاى 538 ) آن را در كتاب خود به نام ربيعالابرار در باب الخير و الصلاح آورده و همين كلام نورانى از امام سجاد و امام صادق عليهما السلام نيز نقل شده است . ( مصادر نهجالبلاغه ، ج 4 ، ص 305 ) .
اضافه مىكنيم : مرحوم طبرسى در مشكاة الانوار اين گفتار حكيمانه را با اضافاتى در قبل و بعد از آن نقل كرده كه نشان مىدهد منبع ديگرى غير از نهجالبلاغه در دست داشته است . ( مشكاة الانوار ، ص 207 ) و سبط بن جوزى در تذكرة الخواص تنها بخشى از اين كلام حكيمانه را آورده كه نشان مىدهد او نيز منبع ديگرى در اختيار داشته است . ( تذكرة الخواص ، ص 127 ) .