شرح و تفسير نخست او را بيازماى
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانهء بسيار كوتاه و پرمعنا به يك اصل مهم اجتماعى اشاره كرده ، مىفرمايد : به ظاهر اشخاص قناعت نكنيد ، آنها را بيازماييد و اى بسا با آزمودن ، آنها را دشمن بداريد و در يك عبارت كوتاه : « آزمايش كن تا دشمنش دارى » ؛ (
أُخْبُرْ تَقْلهِ
) . « اخْبُرْ » از مادهء « خُبر » ( بر وزن قفل ) به معناى آزمايش كردن است .
« تقله » از مادهء « قِلى » ( بر وزن صدا ) به معناى بغض است . اين ماده ، هم بهصورت ناقص يايى آمده و هم ناقص واوى . در صورت اول به معناى بغض و عداوت و در صورت دوم به معناى طرد كردن است و در واقع هر دو به يك معنا بازمىگردد زيرا لازمهء عداوت طرد كردن مىباشد .
اين درمورد جوامع آلوده يا گروههاى خاص اجتماعى كه افراد منحرف در آن كم نيستند صادق است و الا نتيجهء آزمايش ، هميشه دشمن داشتن افراد مورد آزمون نخواهد بود . ممكن است اشاره به عصر خود حضرت نيز بوده باشد كه افراد منافق و چند چهره در آن عصر فراوان بودند ؛ گروهى خودفروخته به معاويه و گروهى در بند مال و منال ، از هيچ كارى ابا نداشتند هر چند براى فريفتن مردم ظاهر خود را مىآراستند ولى به هنگامى كه در كورهء امتحان قرار مىگرفتند بسان سياه سيم زراندود ، خلاف آن به درمىآمدند كه خلق مىپنداشتند .