شرح و تفسير نقش حلم و عقل
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به دو نعمت خدادادى اشاره مىفرمايد كه اگر انسان آن دو را در اختيار داشته باشد مىتواند خود را از خطرات مادى و معنوى حفظ كند . مىفرمايد : « حلم پردهاى است پوشنده و عقل شمشيرى است برنده » ؛ (
الْحِلْمُ غِطَاءٌ سَاتِرٌ ، وَالْعَقْلُ حُسَامٌ قَاطِعٌ
) . سپس كاربرد اين دو را در يك كلام كوتاه و پرمعنا بيان مىكند ، مىفرمايد :
« بنابراين ، عيوب اخلاقى خود را با حلمت بپوشان و با هوى و هوسهاى سركشت با شمشير عقل مبارزه كن » ؛ (
فَاسْتُرْ خَلَلَ خُلُقِكَ بِحِلْمِكَ ، وَقَاتِلْ هَوَاكَ بِعَقْلِكَ
) . انسان براى حفظ خود دربرابر خطرات مادى و معنوى احتياج به دو چيز دارد : يكى وسيلهاى كه خود را دربرابر خطرات بپوشاند مانند زره و دژهايى كه در سابق وجود داشت و وسايل نقليهء محكمى كه امروز در جنگها در آن خود را حفظ مىكنند و ديگرى سلاحى كه بهوسيلهء آن با دشمن مبارزه كند و او را از خود دور سازد .
امام عليه السلام اين دو وسيلهء حياتى را به حلم و عقل تفسير كرده است .
حلم چگونه عيوب انسان را مىپوشاند ؟ روشن است كه وقتى انسان عصبانى شد هم سخنان زشتى ممكن است بر زبان او بيايد و هم حركات نادرستى انجام