زمانى پذيرفته مىگردد ؟ و چه زمانى درهاى توبه بسته مىشود ؟ كه از آيات و روايات استفاده مىشود هنگامى كه انسان در آستانهء مرگ قرار گرفت و چشم برزخى پيدا كرد درهاى توبه بسته مىشود .
قرآن مجيد مىفرمايد : « « وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُوْلَئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَاباً أَلِيماً » ؛ توبهء كسانى كه كارهاى بد انجام مىدهند ، و هنگامى كه مرگ يكى از آنها فرا مىرسد مىگويد : « الان توبه كردم ! » پذيرفته نيست ؛ و نه كسانى كه در حال كفر از دنيا مىروند ؛ اينها كسانى هستند كه عذاب دردناكى برايشان فراهم كردهايم » . « 1 »
امام اميرمؤمنان على عليه السلام در حكمت مورد بحث شرايط توبهء كامل و جامع را در عباراتى كوتاه و بسيار پرمعنا بيان فرموده كه چيزى فراتر از آن در امر توبه وجود ندارد .
چنين توبهاى است كه انسان را از هرگونه گناه و از تمام آثار وضعى و تكوينى آن پاك و پاكيزه مىكند و از نفوذ گناه در اعماق وجود انسان جلوگيرى مىنمايد .
البته گاه آلودگى انسان به اندازهاى است كه تصميم به توبه گرفتن كار آسانى نيست ؛ زندگى او آلوده به انواع اموال حرام شده ، شغل او و فكر او آلوده به گناه است . در اينگونه موارد تصميم شجاعانهاى لازم است كه توأم با امدادهاى الهى شود و انسان را از منجلاب گناه بيرون آورد . همانگونه كه در داستان معروف ابوبصير و همسايهء توبهكارش آمده است .
2 . سرگذشت عجيب همسايهء ابوبصير
او مىگويد : همسايهاى داشتم كه از كارگزاران حكومت ظالم ( بنىاميه يا
هامش
( 1 ) . نساء ، آيهء 18 .