و گفت : اى مروان تو مخالفت با سنّت پيغمبر صلى الله عليه و آله كردى . اوّلًا منبر را روز عيد بيرون آوردى ( در حالى كه خطبه را بايد ايستاده بخوانى نه نشسته بر منبر ) . ثانياً خطبهء نماز عيد را قبل از نماز مىخوانى ( در حالى كه خطبهء نماز عيد ، بعد از نماز است ) ابوسعيد در آن صحنه حاضر بود ، پرسيد : اين مرد كيست ؟ گفتند : فلان شخص ، فرزند فلان شخص . گفت : بدانيد اين مرد وظيفهء خود را انجام داد . من از پيامبر صلى الله عليه و آله شنيدم كه فرمود : هركس كار منكرى را ببيند اگر بتواند بايد آن را با دست خود و عملًا تغيير دهد و اگر نتواند با زبان و اگر نتواند با قلب ( متنفر از آن باشد ) و اين ضعيفترين مرحلهء ايمان است . « 1 »
قابل توجه اينكه تغيير دادن زمان خطبه ، از بعد از نماز عيد به قبل از آن - به گفتهء ابوبكر كاشانى ( نويسندهء كتاب بدائع الصنائع و از فقهاى اهل سنت ) - به اين سبب بود كه سخنان بىاساسى در خطبههاى خود مىگفتند و مردم مىدانستند و براى خطبهء آنها نمىنشستند . ناچار زمان آن را تغيير دادند . « 2 »
داستان معروف فرزدق و اشعار مشهورش دربارهء امام سجاد عليه السلام در برابر هشام بن عبدالملك در كنار خانهء خدا نيز نمونهء زنده و بارزى از اين گفتار امام عليه السلام است . « 3 »
البته در ذيل اين داستان آمده است كه هشام سخت از اين اشعار عصبانى شد و حقوق فرزدق را از بيتالمال قطع كرد ولى امام سجاد عليه السلام آن را جبران فرمود .
و در نهايت اشعار فرزدق در تاريخ جاودان و ماندگار شد .
داستانهاى زيادى در تاريخ اسلام از اين دست ديده مىشود . گرچه در بعضى از آنها جان ناهى از منكر به خطر افتاد ولى اين در موارد نادرى بود كه با
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغهء مرحوم شوشترى ، ج 13 ، ص 193 ؛ سنن ابى داود ، ج 1 ، ص 254 .
( 2 ) . بدائع الصنايع ، ج 1 ، ص 276 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 46 ، ص 123 .