يا برچيدن بساط منكرات موجود كه گاه منجر به درگيرى فيزيكى بهسبب مقاومت عاملين به منكر و جسور بودن آنها مىشود .
قابل توجه اينكه امام عليه السلام اين سه را به ترتيب اهميت ذكر كرده است : نخست انكار با يد سپس لسان و بعد قلب .
اينكه امام عليه السلام مىفرمايد : چنين كسى تمام خصال نيك را در خود جمع كرده ، بهسبب اين است كه كارى فراتر از آن تصور نمىشود و اينكه بعضى از شارحان نهجالبلاغه كمكهاى مالى را قسم چهارم ذكر كردهاند صحيح به نظر نمىرسد زيرا كمكهاى مالى نيز جزء اقدامات عملى است كه با دست انجام مىشود .
آنگاه امام عليه السلام بهسراغ گروه دوم مىرود و مىفرمايد : « گروهى ديگر تنها با زبان و قلب به مبارزه برمىخيزند اما با دست كارى انجام نمىدهند آنها به دو خصلت از خصلتهاى نيك تمسك جستهاند و يكى را ضايع كردهاند » ؛ (
وَمِنْهُمُ الْمُنْكِرُ بِلِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ وَ التَّارِكُ بِيَدِهِ ، فَذَلِكَ مُتَمَسِّكٌ بِخَصْلَتَيْنِ مِنْ خِصَالِ الْخَيْرِ وَمُضَيِّعٌ خَصْلَةً
) . شك نيست كه افراد ناتوان و يا توانمند فاقد مسئوليت كامل ، نخستين چيزى را كه ترك مىكنند اقدامات عملى در راه نهى از منكر است . تنها در قلبشان از آن متنفرند و با زبان هم نصيحت و اعتراض مىكنند . آنها در برابر دو قسمتى كه انجام دادهاند مأجورند و دربارهء ترك مبارزهء عملى با منكر - در صورتى كه قدرت داشته باشند - مسئوليت سنگينى در پيشگاه خدا دارند .
سپس امام عليه السلام بهسراغ گروه سوم مىرود و مىفرمايد : « گروهى ديگر تنها با قلبشان نهى از منكر مىكنند ( و از آن بيزارند ) ولى مبارزه با دست و زبان را ترك مىگويند اين گروه بهترين خصلتهاى اين سه را ترك گفته و تنها به يكى چنگ زدهاند » ؛ (
وَمِنْهُمُ الْمُنْكِرُ بِقَلْبِهِ وَالتَّارِكُ بِيَدِهِ وَلِسَانِهِ ، فَذلِكَ الَّذِي ضَيَّعَ أَشْرَفَ الْخَصْلَتَيْنِ مِنَ الثَّلاثِ وَ تَمَسَّكَ بِوَاحِدَةٍ
) .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 114
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١١٤