( وَمَنْ كَثُرَ كَلَامُهُ كَثُرَ خَطَؤُهُ )
. دليل آن روشن است . افراد پرحرف مجالى براى تفكر و انديشهء كافى ندارند و كسى كه نينديشد و سخن بگويد اشتباهش فراوان خواهد بود . به عكس ، كسانى كه كم مىگويند و فكر مىكنند ، گزيده مىگويند .
حضرت به دنبال آن مىافزايد : « كسى كه خطايش زياد شود حيائش كم مىشود » ؛
( وَمَنْ كَثُرَ خَطَؤُهُ قُلَّ حَيَاؤُهُ )
. دليل آن نيز روشن است . انسان تا زمانى كه گناه نكرده يا خطايى از او سرنزده از انجام آن گناه يا خطا شرم دارد ؛ اما هنگامى كه تكرار شد ، شرم او فرو مىريزد .
به تجربه ثابت شده است افراد بىبند و بار براثر فزونى گناه ، حيا و شرم را از دست مىدهند و از انجام دادن آن گناه در انظار مردم باكى ندارند .
به دنبال آن مىفرمايد : « كسى كه حيائش كم شد تقوايش كاستى مىگيرد » ؛
( وَمَنْ قَلَّ حَيَاؤُهُ قَلَّ وَرَعُهُ )
. اين هم دليل واضحى دارد ، زيرا حيا مانع مهمى در برابر گناه است . اگر شرم و حيا از بين برود راه انسان به سوى گناه باز مىشود و افراد گنهكار نمىتوانند با تقوا باشند .
در ادامهء آن مىفرمايد : « كسى كه تقوا و ورع او كم شود قلبش مىميرد » ؛
( وَمَنْ قَلَّ وَرَعُهُ مَاتَ قَلْبُهُ )
. زيرا حيات قلب به احساس مسئوليت در پيشگاه خدا و در برابر مردم و وجدان خويش است . قلبى كه احساس مسئوليت نكند و عكسالعمل مناسب در مقابل خطا نشان ندهد مرده است و به يقين بى تقوايى سبب مرگ قلب است .
در پايان اين سخن مىفرمايد : « كسى كه قلبش بميرد داخل آتش دوزخ مىشود » ؛
( وَمَنْ مَاتَ قَلْبُهُ دَخَلَ النَّارَ )
. زيرا ناپارسايان گنهكار ، پرخطا و فاقد احساس مسئوليت ، جايى جز
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 790
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٩٠