و سنگين برود هلاك مىشود » ؛
( وَمَنْ كَابَدَ الْأُمُورَ عَطِبَ )
. « كابد » از مادهء « مكابدة » به معنى درگير شدن سخت با كارى است و « عَطِب » از مادهء « عَطَب » بر وزن « نسب » به معناى هلاكت است . اين گفتار حكيمانه دو تفسير دارد : نخست اينكه انسان هنگامى كه مىخواهد به سراغ كارهاى مهم و سخت برود بايد پيشبينىهاى لازم و مقدمات كار را از هر نظر فراهم كند . در غير اين صورت گرفتار مىشود و به هلاكت مىرسد .
تفسير ديگر اينكه انسان چون به سراغ كارى مىرود در صورتى كه با مشكلات سخت يا بنبستها روبرو شد نبايد اصرار ورزد و لجوجانه ادامه دهد كه مايهء هلاكت اوست .
بنابراين نه بدون مقدمه بايد به سراغ كارهاى مهم رفت و نه لجوجانه در انجام كارهاى سخت اصرار داشت كه هر دو مايهء از بين رفتن نيروها و قواى انسان و هلاكت است .
البته هلاكت در اينجا ممكن است به معناى مرگ يا كنايه از ناتوانى شديد و از دست دادن نيروها باشد .
سپس امام عليه السلام به نكتهء پنجم كه از جهاتى شباهت با نكتهء چهارم دارد ، هر چند با آن متفاوت است ، اشاره كرده مىفرمايد : « هركس خود را در گردابهاى خطرناك بيفكند ، غرق مىشود » ؛
( وَمَنِ اقْتَحَمَ اللُّجَجَ غَرِقَ )
. اشاره به اينكه كسى كه بىمطالعه خودش را در امور خطرناك بيندازد ، سرانجام غرق خواهد شد . البته شجاعت صفت بسيار پسنديدهاى است ؛ ولى تهوّر صفت زشت و ناپسندى است ، چراكه شجاعت را در غير مورد ، صرف كرده است و اين به كار كوهنوردانى شبيه است كه از نقاط خطرناك به سوى قله پيش مىروند ، اين كار عاقلانه نيست ، بايد راههاى مطمئنتر را پيدا كرد و از آن طريق به قله صعود نمود .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 785
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٨٥