در روايت پرمعنايى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« ما ذِئْبانِ ضارِيانِ أُرْسِلا في زَريبَةِ غَنَمٍ بِأَكْثَرَ فَساداً فيها مِنْ حُبّ الْجاهِ وَالْمالِ فِي دِينِ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ ؛
دو گرگ خونخوار كه آنها را در آغل گوسفندان بفرستند فساد و تباهى آن بيش از علاقهء افراطى به مال و جاه طلبى در دين مرد مسلمان نيست » . « 1 »
همين معنا در كتاب كافى از امام باقر و امام صادق عليهما السلام با تفاوت مختصرى آمده است . امام باقر عليه السلام مىفرمايد :
« مَا ذِئْبَانِ ضَارِيَانِ فِي غَنَمٍ لَيْسَ لَهَا رَاعٍ هَذَا فِي أَوَّلِهَا وَهَذَا فِي آخِرِهَا بِأَسْرَعَ فِيهَا مِنْ حُبِّ الْمَالِ وَالشَّرَفِ فِي دِينِ الْمُؤْمِنِ ؛
دو گرگ خونخوار كه در گلهء گوسفندى كه شبان نداشته باشد رها شوند يكى در آغاز گله و ديگرى در آخر گله ، فسادشان بيش از حب مال و جاه در دين انسان مؤمن نيست . ( بلكه خطرناكتر است ) » . « 2 »
آنگاه در هفتمين و هشتمين وصف مىفرمايد : « اندوهش طولانى و همتش بلند است » ؛
( طَوِيلٌ غَمُّهُ ، بَعِيدٌ هَمُّهُ )
. اندوهش براى خطاهايى كه از او سر زده و آتش دوزخ كه ممكن است دامن او را بگيرد ، و همّت والايش در مسير تحصيل رضاى خدا و اسباب ورود در بهشت است و اين دو وصف كه در واقع يكى جنبهء منفى دارد و ديگرى مثبت ، تشكيل دهندهء همان تعادل خوف و رجاست كه از شرايط اصلى ايمان محسوب مىشود .
شبيه اين معنا در صفات پرهيزكاران در خطبهء 193 ( خطبهء معروف به همّام ) نيز آمده است . در يك جا مىفرمايد : « قُلُوبُهُمْ مَحْزُونَةٌ » و در جاى ديگر مىافزايد :
« لا يَرْضَوْنَ مِنْ أعْمالِهِمُ الْقَلِيلَ »
. آرى ! آنها از يكسو اندوه كيفر و عذاب در برابر خطاها قلبشان را مىفشارد
هامش
( 1 ) . مجموعه ورام ، ج 1 ، ص 256
( 2 ) . كافى ، ج 2 ، ص 315 ، ح 2