شرح و تفسير راه پر پيچ و خم و ظلمانى
امام عليه السلام در اين كلام حكيمانه به يكى از مسائل مهم عقيدتى يعنى مسئلهء قضا و قدر در پاسخ كسى كه از اين مسئله پرسيد اشاره كرده ، مىفرمايد : « اين راه تاريكى است در آن گام ننهيد و درياى ژرفى است در آن وارد نشويد و راز پنهان الهى است ، براى گشودن آن خود را به زحمت نيفكنيد » ؛
( وَسُئِلَ عَنِ الْقَدَرِ فقال عليه السلام : طَرِيقٌ مُظْلِمٌ فَلَا تَسْلُكُوهُ ، وَبَحْرٌ عَمِيقٌ فَلَا تَلِجُوهُ ، وَسِرُّ اللَّهِ فَلا تَتَكَلَّفُوهُ )
. مسئلهء قضا و قدر و جبر و تفويض از بزرگترين و پيچيدهترين مسائلى است كه از هزاران سال پيش مورد توجه انسانها بوده و دانشمندان و فلاسفه و متكلمان در اين زمينه سخن بسيار گفتهاند . گروهى به دلايل مختلف گرايش به سوى جبر و قضا و قدر جبرى پيدا كردهاند . به گمان اينكه اعتقاد به اختيار انسان با توحيد افعالى خداوند سازگار نيست و يا به تصور اينكه قانون عليت ، اختيار را نفى مىكند و يا به انگيزههاى سياسى و روانى ، انسان را در كارهايش مجبور و مسلوب الاختيار دانستهاند .
اين در حالى است كه انكار اختيار ، نهتنها انسان را تبديل به ابزارى فاقد اراده و ارزش مىكند بلكه تمام مسائل تربيتى را زير سؤال مىبرد و دعوت انبيا و نزول كتابهاى آسمانى و تكليف و آزمايش الهى و ثواب و عقاب و جنت و نار ، همه بيهوده خواهد بود .