در سومين نكته مىفرمايد : « زكات پيروزى عفو است » ؛
( وَالْعَفْوُ زَكَاةُ الظَّفَرِ )
. به يقين ، هر موهبتى كه از سوى خدا به انسان داده مىشود زكاتى دارد ؛ يعنى بهرهاى از آن بايد به ديگران برسد . پيروزى نيز موهبت بزرگى است و بهرهاى كه از آن به ديگران مىرسد عفو از دشمن خطاكار است . البته بارها گفتهايم اين عفو در جايى مطلوب است كه باعث جسور شدن شخص خطاكار نگردد .
در حكمت يازدهم همين معنا به صورت ديگرى آمده بود :
« إِذَا قَدَرْتَ عَلَى عَدُوِّكَ فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُكْراً لِلْقُدْرَةِ عَلَيْهِ
؛ هنگامى كه بر دشمنت پيروز شدى عفو را شكرانهء اين پيروزى قرار بده » البته اداى زكات هم نوعى شكرگزارى است .
در چهارمين نكته مىفرمايد : « دورى و فراموشى كيفر پيمانشكنان است » ؛
( وَالسُّلُوُّ عِوَضُكَ مِمَّنْ غَدَرَ )
. « سُلُوّ » ( بر وزن غلو ) به معناى فراموش كردن و غافل شدن و تسلى خاطر پيدا كردن است .
در برابر كسانى كه پيمان خود را با انسان مىشكنند دو گونه عكسالعمل ممكن است نشان داد : نخست اقدام متقابل و پيمانشكنى در مقابل پيمانشكنى و به بيان ديگر درگيرى و ادامهء مبارزه و جنگ است و راه ديگر اينكه انسان آنها را از صفحهء زندگى خود حذف كند و براى هميشه به فراموشى بسپارد و اين مجازاتى است سنگينتر براى اين افراد ، زيرا نه تنها يك دوست وفادار را از دست دادهاند ، بلكه ديگران هم كه از اين رخداد باخبر شوند از پيمانشكن فاصله مىگيرند .
در پنجمين نكته به مسئلهء مهم سرنوشتساز انسانها اشاره مىكند و مىفرمايد : « مشورت عين هدايت است » ؛
( وَالِاسْتِشَارَةُ عَيْنُ الْهِدَايَةِ )
. مىدانيم مشورت سبب راه يافتن به مقصود است ؛ ولى تعبير به « عين » خواه به
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 621
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٢١