شرح و تفسير مجموعه اندرزهاى گرانبها
امام عليه السلام در اين مجموعهء اندرزهاى گرانبها كه هر كدام از آنها گوهر پرارزشى است ، به بخشهاى مهمى از فضايل اخلاقى اشاره فرموده است ؛ همان فضايلى كه دنيا و آخرت انسان را آباد مىكند و جامعهء بشرى را از گرفتار شدن در امواج بلا حفظ مىنمايد . اين مجموعه در سيزده جمله بيان شده است .
نخست مىفرمايد : « بخشش حافظ آبروهاست » ؛
( الْجُودُ حَارِسُ الْأَعْرَاضِ )
. روشن است كه بسيارى از مردم به علّت حسد يا تنگنظرى ، در مقام عيبجويى بر مىآيند و به بهانههاى مختلف آبروى اشخاص را بر باد مىدهند ؛ ولى هنگامى كه انسان دستش به جود و بخشش باز باشد ، عيبجويان ساكت مىشوند و حاسدان خاموش مىگردند .
مرحوم « شوشترى » در شرح نهجالبلاغهء خود در اينجا دو جملهء جالب از بعضى از انديشمندان نقل كرده است در يك مورد چنين آورده :
« كَفى بِالْبَخِيلِ عاراً أنّ اسْمَهُ لَمْ يَقَعْ في حَمْدٍ قَطُّ وَكَفى بِالْجَوادِ مَجْداً أنّ اسْمَهُ لَمْ يَقَعْ في ذَمّ قَطُّ ؛
اين عار و ننگ براى بخيل كافى است كه هرگز هيچ كس او را نمىستايد و اين مجد و بزرگوارى براى سخاوتمند كافى است كه هرگز نام او در مذمتى واقع نمىشود » .
در موردى ديگر از انديشمندى نقل مىكند كه مىگفت :
« لا أرُدُّ سائِلًا إمّا هُوَ