خود را به پرتگاهها مىافكند و در چنگال حوادث سخت گرفتار مىسازد و به مرگ زودرس مبتلا مىشود .
البته اگر اين خوف در حد اعتدال باشد به يقين سپرى در برابر بلاهاست و اگر به افراط بينجامد انسان را از تلاش و كوشش باز مىدارد و به محروميت منجر مىشود و اگر به تفريط گرايد و از موجودات خطرناك نترسد گرفتار انواع حوادث مرگبار خواهد شد .
شك نيست كه خوف در كلام امام عليه السلام اشاره به خوف از خدا يعنى خوف از عدالت و مجازاتهاى عادلانهء اوست . كسانى كه داراى چنين خوفى باشند از عذاب الهى در دنيا و آخرت در امانند و به عكس آنها كه تنها به رحمت او اميدوار گردند و اثرى از خوف در وجود آنها نباشد آلودهء انواع گناهان شده و گرفتار مجازات خداوند در اين سرا و آن سرا مىشوند . به همين دليل در تعليمات دينى ما كراراً آمده است كه انسان باايمان بايد با دو بال خوف و رجا پرواز كند .
امام صادق عليه السلام از وصاياى لقمان حكيم جملهاى را نقل مىكند و مىفرمايد :
در وصاياى لقمان مسائل شگفتآورى بود . از همه شگفتآورتر اينكه به فرزندش چنين گفت :
« خَفِ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خيفَةً لَوْ جِئْتَهُ بِبِرّ الثَّقَلَيْنِ لَعَذَّبَكَ وَأرْجُ اللَّهَ رَجاءً لَوْ جِئْتَهُ بِذُنُوبِ الثَّقَلَيْنِ لَرَحِمَكَ
؛ آنگونه از خداوند عزوجل ترسان باش كه اگر تمام اعمال نيك جن و انس را به جا آورى احتمال ده كه تو را ( به سبب بعضى از اعمالت ) عذاب مىكند و آنچنان به خداوند اميدوار باش كه اگر گناه انس و جن را انجام داده باشى ممكن است مشمول رحمت او واقع شوى » . « 1 »
سپس امام صادق عليه السلام افزود : پدرم چنين مىفرمود :
« إنّه لَيْسَ مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ إلّا وَفي قَلْبِهِ نُورانِ : نُورُ خيفَةٍ وَنُورُ رَجاءٍ لَوْ وُزِنَ هذا لَمْ يَزِدْ عَلى هذا وَلَوْ وُزِنَ هذا لَمْ
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 67 .