در جاى ديگر مىفرمايد : روز قيامت خطاب به گناهكاران مىشود و خداوند به آنها مىگويد : « هَذَا كِتَابُنَا يَنطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنسِخُ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ » ؛ اين نامهء اعمال شماست كه ما نوشتهايم و به حق بر ضدّ شما سخن مىگويد ؛ ما آنچه را انجام مىداديد مىنوشتيم » . « 1 »
در روايات اسلامى تأكيد شده است كه همه روز به حساب خود برسيد ؛ يعنى شب هنگام همانگونه كه معمول بسيارى از بازرگانها و تجار است كه دفاتر خود را به خانه مىبرند و به حساب روز خود مىرسند شما هم شب هنگام به اعمالى كه در روز انجام داديد نگاهى حسابگرانه بيفكنيد ؛ اگر خطايى بوده توبه كنيد و اگر كار خوبى بوده شكر خدا به جا آوريد و آن را تكرار نماييد .
امام كاظم عليه السلام در حديثى مىفرمايد :
« لَيْسَ مِنّا مَنْ لَمْ يُحاسِبْ نَفْسَهُ في كُلّ يَوْمٍ فَإنْ عَمِلَ خَيْراً اسْتَزادَ اللَّهَ مِنْهُ وَحَمِدَ اللَّهَ عَلَيْهِ وَإنْ عَمِلَ شَرّاً اسْتَغْفَرَ اللَّهَ مِنْهُ وَتابَ إلَيْهِ
؛ كسى كه همه روز به حساب خود نرسد از ما نيست ؛ اگر كار خيرى انجام داده از خداوند توفيق فزونى بطلبد و خدا را بر آن شكر بگويد و اگر كار بدى انجام داده استغفار كند و توبه نمايد و به سوى خدا باز گردد » . « 2 »
ارباب سير و سلوك نيز براى پيمودن مسير قرب خدا از نخستين توصيههايى كه به رهروان اين راه مىكنند مراقبت اعمال و سپس محاسبهء آن است ، چرا كه بدون آن ، پيمودن اين راه پر خوف و خطر امكانپذير نيست .
سپس امام عليه السلام در سومين جمله از اين گفتار حكيمانه به اين مسأله اشاره مىكند كه اگر كسى خواهان امنيت و آرامش است بايد خائف باشد ؛ هميشه خوف سپرى است در برابر حوادث خطرناك و راز اينكه خداوند آن را در وجود انسان قرار داده ، اين است كه اگر ترسى در كار نباشد خيلى زود انسان
هامش
( 1 ) . جاثيه ، آيهء 29 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 67 ، ص 72 .