به مقام والاى نيكوكارى را مشروط به انفاق از اموالى كه مورد علاقهء انسان است كرده است : « لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ » . « 1 »
جالب اينكه در حديثى مىخوانيم : پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله دستور داد گوسفندى ( براى قربانى و انفاق بر نيازمندان ) ذبح كنند ( همهء آن - جز كتف گوسفند - را انفاق كردند ) پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : چه چيزى از اين گوسفند باقى مانده است ؟
عايشه گفت : تنها كتف آن ؛ پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : ( چنين نيست )
« بَقِىَ كُلُّها غَيْرَ كِتْفِها ؛
تمام آن باقى مانده جز كتفش » « 2 » قرآن نيز مىفرمايد : « مَا عِنْدَكُمْ يَنفَدُ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ » ؛ آنچه نيز شماست از ميان مىرود و آنچه نزد خداست باقى مىماند » . « 3 »
در ششمين جمله مىفرمايد : « خوشا به حال كسى كه سخنان زايد زبانش را نگه مىدارد » ؛
( وَأَمْسَكَ الْفَضْلَ مِنْ لِسَانِهِ )
. فضولات لسان اشاره به سخنان بىهدف و بىدليلى است كه انسان بر زبان جارى مىكند كه بسيارى از آنها آلوده به غيبت ، تهمت ، پخش شايعات و گناهان ديگر است . به همين دليل در دستورات اسلامى ، حفظ زبان يكى از مهمترين نشانههاى ايمان و اخلاق شمرده شده است .
ازاينرو ، در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« لايَسْلَمُ أحَدٌ مِنَ الذُّنُوبِ حَتّى يَخْزُنَ لِسانَهُ
؛ هيچ كس از گناهان محفوظ نمىماند مگر اينكه زبانش را حفظ كند » . « 4 »
در شرح حكمت دوم در آغاز كلمات قصار نيز شرحى در اين باره داشتيم .
در هفتمين جملهء حكمتآميز مىفرمايد : « خوشا به حال كسى كه آزار او به مردم نمىرسد » ؛
( وَعَزَلَ عَنِ النَّاسِ شَرَّهُ )
.
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيهء 92 .
( 2 ) . نحل ، آيهء 96 .
( 3 ) . كنزالعمّال ، ح 16150 ( طبق نقل ميزان الحكمة ) .
( 4 ) . تحف العقول ، ص 298 .