سپس در دومين وصف مىفرمايد : « و خوشا به حال كسى كه كسب و كار او پاك و حلال باشد » ؛
( وَطَابَ كَسْبُهُ )
. مىدانيم يكى از عوامل موفقيت و نشاط عبادت و استجابت دعا كسب حلال است تا آنجا كه در كتاب شريف كافى از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود :
« مَنْ سَرَّهُ أنْ يُسْتَجابَ دَعْوَتُهُ فَلْيَطِبْ مَكْسَبَهُ
؛ كسى كه خوشحال مىشود از اينكه دعايش مستجاب گردد بايد كسب خود را پاك و حلال كند » . « 1 »
شبيه همين معنا با عبارت ديگر از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است :
« مَنْ أَحَبَّ أنْ يُسْتَجابَ دُعائُهُ فَلْيَطِبْ مَطْعَمَهَ وَمَكْسَبَهُ »
. « 2 »
در حديثى كه در كتاب اسد الغابة در حالات « سعد بن معاذ انصارى » نقل شده ، آمده است : هنگامى كه پيغمبر صلى الله عليه و آله از غزوهء تبوك باز گشت ، « سعد انصارى » به استقبال پيامبر آمده . حضرت با او مصافحه كرد و ( چون دست او را بسيار خشن ديد ) فرمود : چه چيز دستت را اينگونه خشن كرده است ؟ عرض كرد : « اى رسول خدا ! من با داس و بيل كار مىكنم تا زندگى عيالم را فراهم سازم » . نقل شده است :
« فَقَبَّلَ يَدَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله وَقالَ : هذِهِ يَدٌ لا تَمُسُّهُ النّارُ
؛ پيغمبر صلى الله عليه و آله دست او را بوسيد و فرمود : اين دستى است كه هرگز آتش دوزخ به آن اصابت نمىكند » . « 3 »
حضرت در سومين وصف مىفرمايد : « خوشا به حال كسى كه باطن او پاك و صالح است » ؛
( وَصَلَحَتْ سَرِيرَتُهُ )
. صلاح باطن عبارت از خلوص نيت ، پاكى فطرت و خيرخواهى براى همهء انسانهاست . از آنجا كه اعمال و اقوال انسان تراوشى از صفات درونى اوست ، كسى كه درونى پاك داشته باشد اعمال و رفتار و اقوالش نيز پاك و شايسته است .
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 486 ، ح 9 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 90 ، ص 372 .
( 3 ) . اسد الغابة ، ج 2 ، 269 .