شرح و تفسير با چه كسانى پيمان ببنديم ؟
امام عليه السلام در اين كلام حكمتآميز اشاره به شرايط بستن پيمان مىكند ، مىفرمايد : « به پيمان كسانى چنگ بزنيد كه به پيمانشان وفادارند » ؛
( اعْتَصِمُوا بِالذِّمَمِ فِي أَوْتَادِهَا )
. « اوتاد » جمع « وَتَد » به معناى ميخ است ؛ ميخهايى كه معمولا به وسيلهء آن طناب خيمهها را محكم مىكردند تا خيمه در مقابل باد و طوفان مقاومت كند .
براى اين كلام حكمتآميز تفسيرهاى فراوانى ذكر شده است ؛ نخست همان چيزى كه در ترجمهء بالا آمد كه هرگاه مىخواهيد پيمان ببنديد به سراغ افراد بىاعتبار و پيمانشكن و غير قابل اطمينان نرويد ، بلكه با كسانى عهد ببنديد كه داراى دين و شخصيت و تعهدند .
اين تفسير با آنچه در شأن ورود اين گفتار حكيمانه در كلام ابن ابىالحديد كه در بحث سند اين كلام حكمتآميز گفتيم كاملًا سازگار است ، زيرا امام عليه السلام بعد از جنگ جمل هنگامى كه « مروان بن حكم » خدمتش رسيد و عرض كرد :
مىخواهم با تو بيعت كنم . امام عليه السلام فرمود : بيعت تو چه فايدهاى دارد ؟ ديروز ( در آغاز خلافت ظاهرى ) با من بيعت كردى و شكستى . باز آمدهاى با من بيعت كنى .
سپس دستور داد او را از مجلسش خارج كردند ، بنابراين تفسير ، « اوتاد » به معناى انسانهاى قابل اعتماد است .