بحمدالله در اين اواخر بسيارى از مسلمانان بيدار شده و بازگشت به هويت اصلى خود را آغاز كردهاند . دانشمندان ماهرى در ميان آنها پيدا شده كه اگر به نهضت علمى خود شتاب دهند اميد مىرود خود را در تمام جهات از حاكميت غربِ ظالم و ستمگر آزاد سازند .
روشن است كه علم در كلام امام عليه السلام همهء علوم مفيد را شامل مىشود ؛ اعم از علوم الهى و معنوى و علوم مفيد مادى ، هرچند بيشتر سخن از علوم الهى است .
آنگاه امام عليه السلام در ششمين و آخرين برترى علم و دانش بر مال و ثروت چنين مىفرمايد : « اى كميل ! ثروتاندوزان هلاك شدهاند در حالى كه ظاهراً در صف زندگانند ؛ ولى دانشمندان تا جهان برقرار است زندهاند خود آنها گرچه از ميان مردم بيرون رفتهاند ؛ ولى چهره و آثارشان در دلها ثبت است » ؛
( يَا كُمَيْلُ : هَلَكَ خُزَّانُ الْأَمْوَالِ وَهُمْ أَحْيَاءٌ ، وَالْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَا بَقِيَ الدَّهْرُ : أَعْيَانُهُمْ مَفْقُودَةٌ ، وَأَمْثَالُهُمْ فِي الْقُلُوبِ مَوْجُودَةٌ )
. مىدانيم فرق موجود زنده و مرده در تأثيرگذارى آن است ، بنابراين ثروتاندوزانى كه نه خود از اموالشان استفاده مىكنند و نه ديگران بهرهمند مىشوند در حكم مردگانند ، زيرا هيچ اثرى از آنها ديده نمىشود ؛ ولى دانشمندانى كه سالها و قرنها چشم از جهان فرو بسته و شاگردان و كتابها و آثارشان در همه جا به چشم مىخورد در واقع زندهاند . مگر يك عالم زنده چه مىكند ؟ شاگرد پرورش مىدهد ، مردم را هدايت و از آيين حق دفاع مىكند .
هرگاه پس از وفات آثار علمى آنها همين كارها را انجام دهد گويى آنها زندهاند .
آرى ، دانشمندانى كه وفات كرده با بدنهاى مادى در ميان ما نيستند ؛ اما به قلب هر كس مراجعه كنيد وجود آنها را با آثارشان حاضر مىبينيد . درست مانند حياتشان پيام مىدهند و تربيت مىكنند .
قرآن مجيد نيز دربارهء افراد فاقد هر گونه اثر به « مردگان » تعبير كرده
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٧