شرح و تفسير چهار جملهء پربار
امام عليه السلام در اين كلام حكيمانه و پرمايهء خود در ضمن چهار جمله كوتاه به چهار مطلب مهم اشاره كرده ، مىفرمايد :
« هيچ ثروت و بىنيازى چون عقل » ؛
( لَا غِنَى كَالْعَقْلِ )
؛ « و هيچ فقرى همچون جهل » ؛
( وَلَا فَقْرَ كَالْجَهْلِ )
؛ « و هيچ ميراثى چون ادب » ؛
( وَلَا مِيرَاثَ كَالْأَدَبِ )
؛ « و هيچ پشتيبانى چون مشورت نمىباشد » ؛
( وَلَا ظَهِيرَ كَالْمُشَاوَرَةِ )
. دربارهء اهميت عقل همين بس كه اگر عقل و تدبير باشد همه چيز به دنبال آن خواهد آمد مال و ثروت را با عقل و تدبير به دست مىآورند ، مقام و شخصيت نيز زاييده عقل است و آسايش و آرامش و سعادت دو جهان با عقل حاصل مىشود .
به گفتهء بعضى از شارحان نهجالبلاغه در قرآن مجيد واژه عقل و علم و مشتقات آنها 880 مرتبه آمده است و اين نشانهء اهميت فوقالعادهء قرآن و اسلام به مسألهء عقل است . « 1 »
روايات اسلامى نيز دربارهء اهميت عقل فوق حد احصا و شمارش است .
مرحوم كلينى در جلد اول كافى در كتاب العقل والجهل احاديث بسيار فراوان
هامش
( 1 ) . فى ظلال نهجالبلاغه ، ج 4 ، ص 249 .