شرح و تفسير راه پيروزى
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه و پرمايه در سه جملهء كوتاه رمز پيروزى را در كارها بيان مىكند . نخست مىفرمايد : « پيروزى در گرو تدبير است » ؛
( الظَّفَرُ بِالْحَزْمِ )
. « حَزْم » كه به معناى دورانديشى و مطالعهء عواقبِ كار است ، يكى از مهمترين عوامل پيروزى است ، زيرا افراد سطحىنگر كه گرفتار روزمرّگى هستند در برابر حوادث پيشبينى نشده به زودى به زانو در مىآيند و رشتهء كار از دستشان بيرون مىرود و شكست مىخورند .
در حديث ديگرى در غررالحكم امام مىفرمايد :
« مَنْ أخَذَ بِالْحَزْمِ اسْتَظْهَرَ وَمَنْ أضاعَ الْحَزْمَ تَهَوَّرَ ؛
كسى كه حزم و دورانديشى بر گيرد پيروز مىگردد و كسى كه آن را ضايع كند به هلاكت مىافتد » . « 1 »
سپس امام عليه السلام در جملهء دوم مىفرمايد : « حزم و دورانديشى در گرو به كار گرفتن فكر است » ؛
( وَ الْحَزْمُ بِإِجَالَةِ الرَّأْيِ )
. « اجالة » به معناى جولان دادن و « رأى » به معناى فكر است و منظور از جولان دادن فكر اين است كه انسان همچون اسب سوارى كه در تمام اطراف ميدان نبرد ، قبل از شروع گردش مىكند تا از نقاط ضعف و قوت با خبر شود ، بايد در
هامش
( 1 ) . غررالحكم ، ص 457 ، ح 10870 .