مسائل مهم نيز چنين كند و تمام جوانب يك مسئله را از خوب و بد بدون اغماض بررسى كند تا بتواند تصميم صحيح بگيرد .
شخصى به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كرد : اى رسول خدا ! به من سفارشى كن .
فرمود : اگر بگويم مىپذيرى ؟ عرض كرد : آرى ! پيامبر اين جمله را سه بار تكرار كرد و در هر سه بار آن مرد گفت : آرى اى رسول خدا ! پيامبر فرمود :
« فَإِنِّي أُوصِيكَ إِذَا أَنْتَ هَمَمْتَ بِأَمْرٍ فَتَدَبَّرْ عَاقِبَتَهُ فَإِنْ يَكُ رُشْداً فَامْضِهِ وَ إِنْ يَكُ غَيّاً فَانْتَهِ عَنْهُ ؛
من به تو سفارش مىكنم هنگامى كه تصميم بر انجام كارى گرفتى در عاقبتآن بينديش اگر كار صحيحى بود انجام ده و اگر گمراهى بود از آن خوددارى كن » . « 1 »
به يقين حزم و دورانديشى ايجاب مىكند كه انسان افزون بر استفاده از فكر خويش ، از افكار ديگران نيز بهره بگيرد ، همانگونه كه در حديثى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « از رسول خدا صلى الله عليه و آله پرسيدند حزم و دورانديشى چيست ؟
فرمود : مشورت با صاحب نظران و پيروى از آنها » . « 2 »
گاه براى رسيدن به پيروزى بايد از نقشه پيچيده و مختلفى استفاده كرد كه آگاهى دشمن بر آن سبب نابود شدن وى است ، از اين رو امام عليه السلام در سومين و آخرين جملهء حكمتآميز فوق مىفرمايد : « تفكر صحيح در گرو نگهدارى اسرار است » ؛
( وَ الرَّأْيُ بِتَحْصِينِ الْأَسْرَارِ )
. در حديث ديگرى كه از امام عليه السلام در غررالحكم نقل شده مىخوانيم :
« سِرُّكَ أسيرُكَ فَانْ أفْشَيْتَهُ صِرْتَ أسيرَهُ ؛
راز تو اسير توست ؛ اما اگر آن را افشا كردى تو اسير آن مىشوى » . « 3 »
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 8 ، ص 149 ، ح 130 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ح 72 ، ص 100 ، ح 16 .
( 3 ) . غررالحكم ، ص 320 ، ح 7415 .