شرح و تفسير چهار نكتهء سرنوشتساز
امام عليه السلام در اين گفتار پربار حكمتآميزش خطاب به فرزندش امام حسن مجتبى عليه السلام و در واقع خطاب به همهء انسانها مىفرمايد : « فرزندم ! چهار چيز و چهار چيز را از من حفظ كن كه با آن هر كار كنى به تو زيان نخواهد رسيد » ؛
( قَالَ لْابْنِهِالْحَسَنِ عليه السلام : يَا بُنَيَّ ، احْفَظْ عَنِّي أَرْبَعاً ، وَأَرْبَعاً ، لَايَضُرُّكَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ )
. در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه امام عليه السلام چرا نفرمود من هشت چيز را به تو توصيه مىكنم ، بلكه فرمود : چهار چيز و چهار چيز .
پاسخ سؤال اين است كه امام مىخواهد بدين وسيله مخاطب را متوجه تفاوت اين دو را با هم سازد ، زيرا چهار قسمت اول ناظر به صفات « اخلاقى » است و چهار قسمت دوم ناظر به امور « رفتارى » و اضافه بر اين چهار قسمت اول از باب اوامر است و چهار قسمت دوم از باب نواهى .
امام در چهار قسمت اول نخست مىفرمايد : « ( فرزندم ) بالاترين سرمايهها عقل است » ؛
( إِنَّ أَغْنَى الْغِنَى الْعَقْلُ )
. انسانى كه داراى عقل كافى است هم از نظر معنوى غنى است و هم از نظر مادى ؛ از نظر معنوى عقل ، او را به سوى خدا و اعتقاد صحيح و فضايل اخلاقى و اعمال صالحه دعوت مىكند ، زيرا عواقب شوم رذايل اخلاقى را به خوبى درك مىنمايد و او را از آن باز مىدارد و در امور مادى با حسن تدبير و همكارى