جهان چيزهايى است كه در مناطق ديگر يافت نمىشود . اگر همهء مردم روى زمين بخواهند از همهء بركات الهى استفاده كنند بايد گروهى انتقال اين مواد مورد نياز را از نقطهاى به نقطهء ديگر به عهده بگيرند و اين گروه همان تجارند . از سويى ديگر حتى در موادى كه در يك شهر و يك استان توليد مىشود ، توليدكنندگان غالباً توانايى ندارند آنچه را توليد كردهاند شخصاً به بازار بياورند و خردهفروشى كنند و به اصطلاح از توليد به مصرف برسانند ، بلكه ناچارند محصولات خود را يك جا به كسى كه سرمايهء كافى دارد بفروشند و آن شخص به پيشهوران جزء بدهد و پيشهوران به طور خردهفروشى به مردم عرضه دارند
از سوى سوم بسيارى از توليدات كشاورزى و دامى و صنعتى است كه ممكن است در محل توليد قابل جذب نباشد و بايد آنها را جمعآورى كرده در بازارهاى دنيا عرضه كنند ، لذا گروهى بايد كار صادرات را به عهده بگيرند و اين گروه همان تجارند به خصوص در محصولاتى كه حفظ و ذخيره و نگهدارى آنها احتياج به انبارهاى مجهز دارد كه از عهدهء توليد كنندگان خارج است . تجار در اين سه امر نقش مهمى دارند ؛ يعنى معمولًا اين دو واسطه ( تجار و پيشهوران ) براى گردش صحيح اموال و محصولات مختلف ضرورت دارد . حال اگر وسائط متعدد شود و هر گروهى بخواهند بدون انجام كارى مثبت بهره بگيرند و بر بهاى اجناس بيفزايند و يا تجار اجناسى را كه خريدارى كردهاند احتكار كنند يا دست به دست هم بدهند و بازار سياه با قيمتهاى كاذب تشكيل دهند ، انحراف محسوب مىشود و ارتباطى به اصل مسألهء تجارت ندارد .
به همين دليل در تمام دولتها وزارتخانهاى به عنوان وزارت بازرگانى و مانند آن براى نظارت بر امر تجارت و حتى كمك به تجار و دادن سرمايههاى لازم به آنها براى انجام صادرات و واردات وجود دارد كه در واقع كار صنعتگران ، كشاورزان و دامداران را تكميل مىكنند .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 459
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٥٩