خوشبين شوى ، زيرا اين خوشبينى ، خستگى و رنج فراوانى را از تو دور مىسازد و سزاوارترين كسى كه مىتواند مورد حسن ظن تو قرار گيرد آن كس است كه تو بهتر به او خدمت كردهاى و ( بهعكس ) آن كس كه مورد بدرفتارى تو واقع شده است سزاوارترين كسى است كه بايد به او بدبين باشى .
هرگز سنّت مفيد و پسنديدهاى را كه پيشگامان اين امت به آن عمل كردهاند و ملت اسلام با آن الفت گرفته و امور رعيت بهوسيلهء آن اصلاح شده مشكن و هرگز سنّت و روشى را كه به چيزى از سنّتهاى ( حسنهء ) گذشته زيان وارد مىسازد ايجاد مكن كه اجر آن سنّتها براى كسى خواهد بود كه آن را برقرار كرده و گناهش بر توست كه چيزى از آن را نقض كردهاى ، با دانشمندان ، زياد به گفتوگو بنشين و با انديشمندان نيز بسيار به بحث پرداز ( و اين گفتوگوها و بحثها بايد ) دربارهء امورى ( باشد ) كه بهوسيلهء آن ، امور بلاد تو اصلاح مىشود و آنچه را پيش از تو باعث پيشرفت كار مردم بوده است برپا مىدارد .
شرح و تفسير سنتهاى حسنه را احيا كن
امام عليه السلام در اين بخش از عهدنامه به چند امر مهم ديگر توصيه مىكند .
نخست دربارهء پاداش نيكوكاران و كيفر بدكاران تأكيد مىورزد و مىفرمايد :
« هرگز نبايد افراد نيكوكار و بدكار در نظرت يكسان باشند ، زيرا اين كار سبب مىشود نيكوكاران به نيكىها بىرغبت و بدكاران به اعمال بد تشويق گردند ، بنابراين هر يك از اينها را مطابق آنچه براى خود خواستهاند پاداش ده » ؛
( وَلَا يَكُونَنَّ الْمُحْسِنُ وَالْمُسِيءُ عِنْدَكَ بِمَنْزِلَةٍ سَوَاءٍ ، فَإِنَّ فِي ذَلِكَ تَزْهِيداً لِأَهْلِ الْإِحْسَانِ فِي الْإِحْسَانِ ، وَتَدْرِيباً « 1 » لِأَهْلِ الْإِسَاءَةِ عَلَى الْإِسَاءَةِ وَأَلْزِمْ كُلّاً مِنْهُمْ مَا أَلْزَمَ نَفْسَهُ ) .
هامش
( 1 ) . « تَدْريب » به معناى عادت دادن كسى به چيزى است و در اينجا مىتواند معناى تشويق را داشته باشد در مقابل « تزهيد » كه در اينجا به معناى دلسرد ساختن است .