و جسارت را داشته باشند كام حاكم را با گفتن حقايق تلخ اما مفيد و سودمند تلخ كنند و از خشم او نهراسند .
همچنين در آنجا كه حاكم راه خطا مىرود آزمون ديگرى براى اطرافيان اوست كه شجاع باشند و او را يارى نكنند و از راه خطا باز گردانند نه اينكه چشم و گوش بسته به دنبال آنها حركت كرده و رضاى او را بر رضاى خدا و خلق مقدم دارند .
امام عليه السلام در پايان اين بخش دستورى دربارهء وزرا و اطرافيان صادر مىكند و مىفرمايد : « سپس آنها را طورى تربيت كن كه از تو ستايش بىجا نكنند ( و از تملق و چاپلوسى بپرهيزند و نيز ) تو را به اعمال نادرستى كه انجام ندادهاى تمجيد ننمايند ، زيرا مدح و ستايش فراوان ، عُجب و خودپسندى بهبار مىآورد و انسان را به كبر و غرور نزديك مىسازد » ؛
( ثُمَّ رُضْهُمْ عَلَى أَلَّا يُطْرُوكَ وَلَا يَبْجَحُوكَ بِبَاطِلٍ لَمْ تَفْعَلْهُ ، فَإِنَّ كَثْرَةَ الْإِطْرَاءِ تُحْدِثُ الزَّهْوَ « 1 » ، وَتُدْنِي مِنَ الْعِزَّةِ « 2 » ) .
با توجّه به اينكه
« رُضْهُمْ »
از ريشهء « رياضت » است كه در اينجا به معناى تمرين دادن و تربيت كردن آمده و
« يُطْرُوكَ »
از ريشهء « اطراء » به معناى مدح و ستايش فراوان است و
« يَبْجَحُوكَ »
از ريشهء « بَجَح » ( بر وزن فرح ) و به معناى شادمانى است ، هدف امام اين است كه در برابر مداحى اطرافيان روى خوش نشان ندهد و اظهار خوشحالى نكند ؛ خواه در مورد انجام كارهاى نيك باشد يا ترك كارهاى بد چرا كه تكرار اين عمل از سوى اطرافيان تدريجاً در دل زمامدار اثر مىگذارد و او را مغرور و ازخودراضى مىكند و به يقين غرور سرچشمهء انحرافات بسيارى است .
در حديثى آمده است كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : دربارهء من مدح بى جا نكنيد
هامش
( 1 ) . « الزَّهْو » به معناى تكبر و خودبزرگبينى است .
( 2 ) . « العِزّة » در اينجا به معناى غرور است . در بعضى از نسخ « غِرّة » آمده كه استعمال آن در اين معنا روشنتر است .