مىخوانيم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به على عليه السلام فرمود :
« يَا عَلِيُّ لَاتُشَاوِرْ جَبَاناً فَإِنَّهُ يُضَيِّقُ عَلَيْكَ الْمَخْرَجَ وَلَا تُشَاوِرِ الْبَخِيلَ فَإِنَّهُ يَقْصُرُ بِكَ عَنْ غَايَتِكَ وَلَا تُشَاوِرْ حَرِيصاً فَإِنَّهُ يُزَيِّنُ لَكَ شَرَّهَا وَاعْلَمْ يَا عَلِيُّ أَنَّ الْجُبْنَ وَالْبُخْلَ وَالْحِرْصَ غَرِيزَةٌ وَاحِدَةٌ يَجْمَعُهَا سُوءُ الظَّنِّ ؛
اى على با ترسو مشورت نكن كه راههاى خروج از مشكلات را بر تو مىبندد و با بخيل مشورت مكن كه تو را از رسيدن به هدف باز مىدارد و با حريص مشورت ننما ، زيرا در ميان دو چيز آنچه بدتر است براى تو زينت مىبخشد و بدان اى على كه جبن و بخل و حرص به يك ريشه باز مىگردند و جامع آنها سوء ظن است » . « 1 »
نكته اهمّيّت مشورت در زندگى انسانها
موضوع مشورت از مهمترين مسائل اجتماعى است و دليل آن كاملًا روشن است ، زيرا از يك سو مشكلات اجتماعى و حتى شخصى ، غالباً داراى پيچيدگىهايى است و از سويى ديگر هر سرى را فكرى و هر كسى را رأى و هوشى است كه اگر همگى تا آنجا كه ممكن است براى حل مشكل دعوت شوند راه حلهاى روشنى به دست مىآيد .
از اين رو در غررالحكم از امام عليه السلام نقل شده كه فرمود :
« حَقٌّ عَلَى الْعاقِلِ أنْ يُضِيفَ إلى رَأيِهِ رَأْىَ الْعُقَلاءِ وَيَضُمَّ إلى عِلْمِهِ عُلُومَ الْحُكَماءِ ؛
سزاوار است انسان خردمند رأى عاقلان ديگر را به رأى خود اضافه كند و علوم دانشمندان را به علم خود ضميمه نمايد » . « 2 »
هامش
( 1 ) . علل الشرايع ، ج 2 ، ص 559 ، ح 1 . بايد توجّه داشت كه اگر در كلام امام « غَرائِزَ شَتَّى » آمده است و در كلام پيغمبر « غَريزَةٌ واحِدَة » به سبب نگاه كردن به اين سه موضوع از زواياى مختلف است . به حسب ظاهر از هم جدا هستند ؛ ولى در واقع به يك اصل باز مىگردند .
( 2 ) . غررالحكم ، ح 496 .