كوچك و بزرگ ، دانشمند و جاهل هر يك به تناسب حال خود گرفتار لغزشهايى مىشوند و هيچ كس نمىتواند دعوى بىگناهى كند حتى در حالات بعضى از انبياى الهى گاهى ترك اولى ديده مىشود كه اگر چه گناه نيست اما شايستهء مقام آنها نيز نيست و به گفتهء شاعر :
آنجا كه برق عصيان بر آدم صفى زد * ما را چگونه زيبد دعوى بىگناهى ؟ !
همچنين گاه انسان بر اثر ناراحتىهايى جسمانى و روحانى ، شكست در زندگى ، از دست رفتن عزيزان و امثال اينها حالت عادى خود را از دست مىدهد و در اين حال گرفتار لغزشهايى مىشود .
امام عليه السلام به مالك اشتر كه مىخواهد بر گروهى عظيم از مردم يعنى ساكنان مصر حكومت كند عفو از خطاها را ( تا آنجا كه ميسر است و راه دارد ) دستور مىدهد و براى اينكه انگيزهء اين كار در وجود او تقويت شود وى را به خطاهايش در پيشگاه پروردگار توجّه داده ، مىفرمايد : آيا مايل نيستى خدا از خطاهاى تو بگذرد ، پس تو هم از خطاهاى رعاياى خود بگذر و بر آنان سخت نگير . البته تا جايى كه عفو و بخشش موجب بىنظمى و تضييع حقوق مظلومان نگردد .
هنگامى كه داستان افك به وسيله منافقان در ميان مسلمانان منتشر شد و گروهى از آنان همسر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را متهم به انحراف از جادّهء عفّت كردند ، عدهاى از مؤمنان نيز آگاهانه يا ناآگاهانه در مسير اين شايعهسازى قرار گرفتند .
آياتى از قرآن نازل شد و شديداً با اين كار برخورد كرد ، آن چنان كه بعضى از مسلمانان تصميم گرفتند رابطهء خود را با شايعهپراكنان به طور كلى قطع كنند و آنها را از كمكهاى مادّى خود محروم سازند . آيه نازل شد : « « وَلا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِى الْقُرْبَى وَالْمَساكينَ وَالْمُهاجِرينَ فِى سَبيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحيمٌ » ؛ آنها كه از ميان شما داراى برترى ( مالى ) و وسعت زندگى هستند نبايد سوگند ياد كنند كه از