مىكاهد و آنچه از نيروى عقلت از دست رفته به تو باز مىگرداند . از دعوى همتايى با خداوند در عظمتش برحذر باش و از تشبه به او در جبروتش خود را بر كنار دار ، زيرا خداوند هر جبارى را ذليل و هر فرد خودپسند متكبّرى را خوار مىدارد .
شرح و تفسير هرگز مغرور مباش !
امام عليه السلام در اين بخش از عهدنامه به هفت توصيهء مهم ديگر مىپردازد .
نخست مىفرمايد : « هرگز خود را در مقام نبرد با خدا قرار نده ، زيرا تاب كيفر او را ندارى و از عفو و رحمت او بىنياز نيستى » ؛
( وَلَا تَنْصِبَنَّ نَفْسَكَ ، لِحَرْبِ اللَّهِ فَإِنَّهُ لَايَدَ لَكَ بِنِقْمَتِهِ ، وَلَا غِنَى بِكَ عَنْ عَفْوِهِ وَرَحْمَتِهِ ) .
منظور از جنگ با خدا - آنگونه كه بسيارى از شارحان نهجالبلاغه استنباط كردهاند - همان ظلم و ستم بر بندگانش و تضييع حقوق آنهاست نه هرگونه معصيت و گناه . درست است كه همهء گناهان زشت و ناپسندند ؛ ولى تعبير به « حرب اللَّه » چيزى بيشتر از آن را مىطلبد .
شاهد اين سخن حديثى است كه امام صادق عليه السلام از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل مىكند كه فرمود :
« لَقَدْ أَسْرَى رَبِّي بِي فَأَوْحَى إِلَيَّ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ مَا أَوْحَى وَشَافَهَنِي إِلَى أَنْ قَالَ لِي يَا مُحَمَّدُ مَنْ أَذَلَّ لِي وَلِيّاً فَقَدْ أَرْصَدَنِي بِالْمُحَارَبَةِ وَمَنْ حَارَبَنِي حَارَبْتُهُ ؛
هنگامى كه پروردگارم مرا به معراج برد از پشت حجابهاى ( معنوى ) به من آنچه را كه مىبايست وحى كرد و در حضور نيز ( آنچه بايد بگويد ) فرمود « 1 » تا
هامش
( 1 ) . مشابه اين تعبير در قرآن مجيد آمده است : « وَما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراىِ حِجابٍأَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا » ( شورى ، آيهء 51 ) پيام الهى گاه مستقيما بر قلب پيغمبر نازل مىشد و گاه همچون صدايى كه موسى در كوه طور شنيد و گاه از طريق فرستادن فرشتهء وحى كه در روايات بالا تنها به قسمت اوّل و دوم اشاره شده است .