در حديثى كه مرحوم كلينى در كتاب كافى از امام صادق عليه السلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل كرده است مىخوانيم :
« أَيُّمَا مُسْلِمَيْنِ تَهَاجَرَا فَمَكَثَا ثَلَاثاً لَايَصْطَلِحَانِ إِلَّا كَانَا خَارِجَيْنِ مِنَ الْإِسْلَامِ وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَهُمَا وَلَايَةٌ فَأَيُّهُمَا سَبَقَ إِلَى كَلَامِ أَخِيهِ كَانَ السَّابِقَ إِلَى الْجَنَّةِ يَوْمَ الْحِسَاب ؛
هرگاه دو مسلمان از هم قهر كنند و سه روز بگذرد و آشتى نكنند اگر در آن حال از دنيا بروند خارج از اسلام خواهند بود و ولايت و پيوند اخوت اسلامى در ميان آنها قطع مىشود و به هنگام آشتى كردن هر كدام پيشى گيرد او در قيامت براى رفتن به بهشت پيشى خواهد گرفت » . « 1 »
در همان كتاب از امام صادق عليه السلام مىخوانيم :
« لَا يَزَالُ إِبْلِيسُ فَرِحاً مَا اهْتَجَرَ الْمُسْلِمَانِ فَإِذَا الْتَقَيَا اصْطَكَّتْ رُكْبَتَاهُ وَتَخَلَّعَتْ أَوْصَالُهُ وَنَادَى يَا وَيْلَهُ مَا لَقِيَ مِنَ الثُّبُورُ ؛
هنگامى كه دو مسلمان از هم قهر كنند ابليس پيوسته شادى مىكند ؛ ولى هنگامى كه با هم آشتى كنند زانوهاى خود را به هم مىكوبد و پيوندهاى جسمى او ( گويا ) از هم جدا مىشود و فرياد مىزند : واى بر من از اين مصيبتى كه دامنم را گرفت » . « 2 »
حتى در آنجا نيز كه كسى خودش را مظلوم و طرف مقابل را ظالم بداند بايد براى برقرارى آشتى و از ميان رفتن مظالم تلاش كند ، چنان كه در حديث ديگرى در كتاب كافى آمده است كه امام صادق عليه السلام فرمود :
« لَا يَفْتَرِقُ رَجُلَانِ عَلَى الْهِجْرَانِ إِلَّا اسْتَوْجَبَ أَحَدُهُمَا الْبَرَاءَةَ وَاللَّعْنَةَ وَرُبَّمَا اسْتَحَقَّ ذَلِكَ كِلَاهُمَا فَقَالَ لَهُ مُعَتِّبٌ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ هَذَا الظَّالِمُ فَمَا بَالُ الْمَظْلُومِ قَالَ لِأَنَّهُ لَايَدْعُو أَخَاهُ إِلَى صِلَتِه ؛
هر گاه دو نفر با هم قهر كنند يكى از آن دو مستحق لعن است و اى بسا هر دو مستحق باشند ، راوى از امام عليه السلام سؤال مىكند : فدايت شوم ظالم بايد مستحق لعن باشد مظلوم چرا ؟ فرمود : به سبب آن است كه برادرش را به آشتى ( معقولانه ) دعوت
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 345 ، ح 5 .
( 2 ) . همان مدرك ، ص 346 ، ح 7 .