لَهُ حَقُّ الْجِوَارِ ؛
آيا مىدانيد حق همسايه چيست ؟ ( مىدانم كه ) حق همسايه را جز به مقدار كم نمىدانيد . آگاه باشيد كسى كه همسايگانش از مزاحمت و آزار او در امان نباشند ايمان به خدا و روز قيامت نياورده است . بايد هنگامى كه از او وام مىخواهد به او وام دهد و اگر خير و خوبى به او برسد تبريك بگويد و اگر مصيبتى به او رسد تسليت بگويد و خانهء خود را در كنار او آنقدر بلند نكند كه مانع جريان هوا شود مگر به اجازهء او و هنگامى كه ميوهاى مىخرد ، هديهاى از آن براى او بفرستد و اگر هديهاى نمىفرستد به صورت پنهان ميوه را وارد منزل كند و آشكارا چيزى از آن را به دست كودكان خود ندهد كه مايهء ناراحتى كودكان همسايه شود .
سپس رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : همسايگان سه دستهاند بعضى داراى سه حق هستند : حق اسلام و حق همسايگى و حق خويشاوندى و بعضى از آنها دو حق دارند : حق اسلام و حق همسايگى و بعضى تنها يك حق دارند ( آرى ) كافر نيز حق همسايگى دارد » . « 1 »
قرآن مجيد نيز در آيهء 36 سورهء نساء بعد از تأكيد بر والدين ، خويشاوندان ، يتيمان و مستمندان بر مسألهء احسان به همسايگان دور و نزديك تحت عنوان « وَالْجارِ ذِى الْقُرْبى وَالْجارِ الْجُنُبِ » تأكيد مىكند .
جالب اينكه در حديثى از پيغمبر اكرم و اميرمؤمنان و امام باقر عليهم السلام آمده است كه حد همسايه چهل منزل از چهار طرف است . « 2 »
گفتنى است منظور از اين روايت اين نيست كه چهل منزل از چهار طرف با خط مستقيم كه مجموعاً 160 منزل شود و منازل لابهلاى آن ، هر چند نزديك باشد همسايه محسوب نشوند ، بلكه منظور اين است كه دايرهاى به شعاع چهل
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 8 ، ص 424 ، ح 14 .
( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 8 ، ص 491 آداب العشره ، باب 90 مراجعه شود .