شرايطى براى رسيدن به مقصد فراهم نگردد . فرصت مانند بادها و نسيمهاى موافقى است كه به سوى مقصد مىوزد كه اگر كشتى بادبانى از آن استفاده نكند ممكن است ساعتها و روزها بر سطح دريا بماند و مايهء غصه و اندوه شود .
در حديث مشهورى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « إِنَّ لِرَبِّكُمْ فِي أَيَّامِ دَهْرِكُمْ نَفَحَاتٍ أَلَا فَتَعَرَّضُوا لَهَا ؛ ( بدانيد ) از سوى پروردگار شما در ايام زندگيتان نسيمهاى سعادتى مىوزد از آن استفاده كنيد و خود را در معرض آن قرار دهيد » . « 1 »
در حديث ديگرى از آن حضرت آمده : « من فُتح له باب من الخير فلينتهزه فانه لا يدرى متى يُغلق عنه ؛ كسى كه درى از خير به روى او گشوده شود بايد برخيزد و از آن بهره گيرد ، زيرا نمىداند چه زمانى اين در بسته مىشود » . « 2 »
در اين زمينه ، روايات معصومين عليهم السلام و عبارات بزرگان فراون است با حديثى از امير مؤمنان عليه السلام آن را پايان مىدهيم فرمود : « أَشَدُّ الْغُصَصِ فَوْتُ الْفُرَصِ ؛ شديدترين غصهها از دست رفتن فرصتهاست » . « 3 »
سپس در هجدهمين توصيه مىفرمايد : « نه هر كس طالب چيزى باشد به خواستهاش مىرسد و نه هر كس كه از نظر پنهان شد باز مىگردد » ؛ ( لَيْسَ كُلُّ طَالِبٍ يُصِيبُ ، وَ لَا كُلُّ غَائِبٍ يَئُوبُ ) .
اين دو جمله مىتواند به منزلهء علتى براى توصيهء مبادرت به فرصتها باشد كه در جملهء قبل گذشت ، زيرا انسان تنها در صورتى به مقصود مىرسد كه در زمينهء فراهم بودن شرايط برخيزد و تلاش كند در غير اين صورت تلاش او بيهوده است . واژهء « غائب » مىتوانند اشاره به فرصت از دست رفته باشد كه اى بسا دوباره باز نگردد . در عين حال مىتواند توصيهء مستقلى باشد اشاره به اينكه انسان هميشهء نبايد انتظار داشته باشد كه كوششهايش نتيجه بگيرد . به بيان
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 65 ، ص 221 .
( 2 ) . كنزالعمال ، ح 43134 .
( 3 ) . غررالحكم ، 10818 .