أَفْظَعَ « 1 » عِنْدَهُمْ مِنْ مُفَارَقَةِ مَا كَانُوا فِيهِ ، إِلَى مَا يَهْجُمُونَ عَلَيْهِ ، وَيَصِيرُونَ إِلَيْهِ ) .
آرى ؛ آنها مىدانند كه سرنوشتشان دوزخ با آن عذابهاى مرگبار است و زندگى دنيا با همهء مشكلاتش در برابر آن بسيار گواراست . به همين دليل از مرگ ، بسيار مىترسند و از آيندهء خود بسيار در وحشتند ، همان گونه كه قرآن مجيد دربارهء گروهى از دنياپرستان بنىاسرائيل مىگويد : « وَ لَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلى حَياةٍ وَ مِنَ الَّذينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَما هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذابِ أَنْ يُعَمَّرَ ؛ و ( آنان نه تنها آرزوى مرگ نمىكنند ، بلكه ) آنها را حريصترين مردم - حتى حريصتر از مشركان - بر زندگى ( اين دنيا ، و اندوختن ثروت ) خواهى يافت ؛ ( تا آنجا ) كه هر يك از آنها آرزو دارد هزار سال عمر به او داده شود ، در حالى كه اين عمر طولانى ، او را از كيفر ( الهى ) باز نخواهد داشت » . « 2 »
نيز به همين دليل در روايت معروفى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است : « أَنَّ الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ ؛ دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است و مرگ پلى است براى اين گروه ( مؤمنان ) به سوى بهشتشان و پلى است براى آن گروه ( كافران ) به سوى دوزخشان » . « 3 »
به همين دليل در روايتى از امام حسن مجتبى عليه السلام آمده است كه كسى از محضرش پرسيد : « مَا بَالُنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ لَا نُحِبُّهُ ؟ ؛ چرا از مرگ بيزاريم و از آن خوشمان نمىآيد ؟ » . در پاسخ فرمود : « إِنَّكُمْ أَخْرَبْتُمْ آخِرَتَكُمْ وَ عَمَرْتُمْ دُنْيَاكُمْ فَأَنْتُمْ تَكْرَهُونَ النُّقْلَةَ مِنَ الْعُمْرَانِ إِلَى الْخَرَابِ ؛ زيرا شما آخرت خود را ويران ساختهايد و دنيايتان را آباد ، از اين رو شما كراهت داريد كه از آبادى به سوى ويرانى رويد » . « 4 »
هامش
( 1 ) . « افظع » به معناى ناپسندتر از ريشهء « فظاعت » به معناى شنيع و ناپسند بودن گرفته شده است .
( 2 ) . بقره ، آيهء 96 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 6 ، ص 154 .
( 4 ) . معانى الاخبار ، ص 390 .