در حديثى ديگر از امام اميرالمؤمنين عليه السلام مىخوانيم كه خطبهاى ايراد فرمود و گفت : « إِنَّ اللَّهَ حَدَّ حُدُوداً فَلَا تَعْتَدُوهَا وَ فَرَضَ فَرَائِضَ فَلَا تَنْقُصُوهَا وَ سَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ لَمْ يَسْكُتْ عَنْهَا نِسْيَاناً فَلَا تَكَلَّفُوهَا رَحْمَةً مِنَ اللَّهِ لَكُمْ فَاقْبَلُوهَا ؛ خداوند حدود و مرزهايى ( براى حلال و حرام ) قرار داده از آن تجاوز نكنيد و واجباتى را لازم شمرده از آن كم نگذاريد و نسبت به امورى ساكت شده و اين سكوت به خاطر نسيان نبوده ، در برابر آن اصرار نكنيد . اين رحمت خداست ( و تخفيف الهى ) براى شما پس آن را بپذيريد » . « 1 »
سپس در ادامهء سخن مىفرمايد : « اگر ( اين پيشنهاد را نمىخواهى قبول كنى و ) روح و جان تو از قبول آن ابا دارد و مىخواهى كه تا آگاه نشوى اقدام نكنى مىبايست ( از طريق صحيح اين راه را بپويى و ) اين خواسته با فهم و دقت و تعلم باشد نه از طريق فرو رفتن در شبهات و تمسك جستن به دشمنىها و خصومتها .
( اضافه بر اين ) پيش از آنكه در طريق آگاهى در اين امور گام نهى از خداوندت استعانت بجوى و براى توفيق ، رغبت و ميل ، نشان ده و از هر گونه عاملى كه موجب خلل در افكار تو شود يا تو را به شبههاى افكند يا تسليم گمراهى كند بپرهيز » ؛ ( فَإِنْ أَبَتْ نَفْسُكَ أَنْ تَقْبَلَ ذَلِكَ دُونَ أَنْ تَعْلَمَ كَمَا عَلِمُوا فَلْيَكُنْ طَلَبُكَ ذَلِكَ بِتَفَهُّمٍ وَ تَعَلُّمٍ ، لَا بِتَوَرُّطِ الشُّبُهَاتِ ، وَ عُلَقِ الْخُصُومَاتِ . وَ ابْدَأْ قَبْلَ نَظَرِكَ فِي ذَلِكَ بِالاسْتِعَانَةِ بِإِلَهِكَ ، وَ الرَّغْبَةِ إِلَيْهِ فِي تَوْفِيقِكَ ، وَ تَرْكِ كُلِّ شَائِبَةٍ أَوْلَجَتْكَ « 2 » فِي شُبْهَةٍ ، أَوْ أَسْلَمَتْكَ إِلَى ضَلَالَةٍ ) .
عصارهء كلام امام عليه السلام در اينجا اين است كه براى رسيدن به حق دو راه در پيش
هامش
( 1 ) . وسائلالشيعه ، ج 18 ، ص 129 ، ابواب صفات قاضى ، باب 12 ، ح 61 .
( 2 ) . « اولجتك » از ريشهء « ايلاج » و از ريشهء « ولوج » به معناى داخل شدن در مكان محدود گرفته شده و هنگامى كه به باب افعال مىرود معناى متعدى پيدا مىكند بنابراين « اولج » يعنى داخل كرد شخص يا چيزى را .