خاقانىها از ديدن كاخ كسرىها چنان درسى آموختند .
امام عليه السلام در ادامهء اين سخن شرح بيشترى بيان كرده مىفرمايد : « هر گاه در وضع آنها بنگرى خواهى ديد آنها از ميان دوستان خود خارج شده در ديار غربت بار انداختند گويا طولى نكشد كه تو هم يكى از آنها خواهى شد ( و در همان مسير به سوى آنها خواهى شتافت ) » ؛ ( فَإِنَّكَ تَجِدُهُمْ قَدِ انْتَقَلُوا عَنِ الْأَحِبَّةِ ، وَ حَلُّوا دِيَارَ الْغُرْبَةِ ، وَ كَأَنَّكَ عَنْ قَلِيلٍ قَدْ صِرْتَ كَأَحَدِهِمْ ) .
آرى در هر چيز ترديد كنيم در اين حقيقت كه همهء ما بدون استثنا همان مسير پيشينيان را خواهيم پيمود ، ترديد نخواهيم كرد . روزى فرا مىرسد كه با همسر ، فرزند ، دوستان ، اموال ، مقامات و وسايل زندگى وداع خواهيم گفت ، همه را مىگذاريم و مىرويم .
نكتهها
1 . حيات و آبادى قلب
امام عليه السلام در آغاز اين فقره به احياى قلب به وسيلهء موعظه اشاره فرموده و در فراز قبل به عمران و آبادى قلب . به يقين منظور از قلب در اين عبارات و امثال آن ، آن عضو مخصوصى نيست ه در درون سينه است و كارش ايجاد گردش خون در تمام اعضاست ، بلكه منظور آن روح و عقل آدمى است همان گونه كه در منابع لغت نيز آمده است .
اما اين روح انسانى است كه بايد به وسيلهء موعظه و تقوا ، احيا و آباد شود ، زيرا مىدانيم انسان داراى سه روح و گاه چهار روح است : روح نباتى كه اثرش نمو جسم و تغذيه و تكثير مثل است و روح حيوانى كه افزون بر آن اثرش حس و حركت است ؛ ناخن و موى انسان فقط روح نباتى دارد به همين دليل با چيدن آن هيچ احساسى به انسان دست نمىدهد ؛ ولى گوشت و ماهيچهء او علاوه بر