بخش چهارم
أَحْيِ قَلْبَكَ بِالْمَوْعِظَةِ ، وَ أَمِتْهُ بِالزَّهَادَةِ ، وَ قَوِّهِ بِالْيَقِينِ ، وَ نَوِّرْهُ بِالْحِكْمَةِ ، ذَلِّلْهُ بِذِكْرِ الْمَوْتِ ، وَ قَرِّرْهُ بِالْفَنَاءِ ، وَ بَصِّرْهُ فَجَائِعَ الدُّنْيَا ، وَ حَذِّرْهُ صَوْلَةَ الدَّهْرِ وَ فُحْشَ تَقَلُّبِ اللَّيَالِي وَ الْأَيَّامِ ، وَ اعْرِضْ عَلَيْهِ أَخْبَارَ الْمَاضِينَ ، ذَكِّرْهُ بِمَا أَصَابَ مَنْ كَانَ قَبْلَكَ مِنَ الْأَوَّلِينَ ، وَ سِرْ فِي دِيَارِهِمْ آثَارِهِمْ ، فَانْظُرْ فِيمَا فَعَلُوا وَ عَمَّا انْتَقَلُوا ، وَ أَيْنَ حَلُّوا وَ نَزَلُوا ! فَإِنَّكَ تَجِدُهُمْ قَدِ انْتَقَلُوا عَنِ الْأَحِبَّةِ ، وَ حَلُّوا دِيَارَ الْغُرْبَةِ ، وَ كَأَنَّكَ عَنْ قَلِيلٍ قَدْ صِرْتَ كَأَحَدِهِمْ .
ترجمه
( پسرم ) قلب خويش را با موعظه زنده كن و هواى نفس را با زهد ( و بىاعتنايى به زرق و برق دنيا ) بميران . دل را با يقين نيرومند ساز و با حكمت و دانش نورانى كن و با ياد مرگ رام نما و آن را به اقرار به فناى دنيا وا دار ، با نشان دادن فجايع دنيا ، قلب را بينا كن و از هجوم حوادث روزگار و زشتىهاى گردش شب و روز آن را بر حذر دار .
اخبار گذشتگان را بر او ( بر نفس خود ) عرضه نما و مصايبى را كه به اقوام قبل از تو رسيده به او يادآورى كن . در ديار و آثار ( ويران شدهء ) آنها گردش نما و درست بنگر آنها چه كردند ، از كجا منتقل شدند و در كجا فرود آمدند . هر گاه در وضع آنها بنگرى خواهى ديد كه از ميان دوستان خود خارج شدند و در ديار غربت بار انداختند . گويا طولى نمىكشد كه تو هم يكى از آنها خواهى شد ( و در همان مسير به سوى آنها خواهى شتافت ) .