خرما را ( از نقاط ديگر ) به سرزمين هَجَر ( سرزمينى كه مركز خرما بود ) ببرد و يا همچون شاگرد تيراندازى كه بخواهد از طريق دعوت به مبارزه ، استادش را بيازمايد » ؛ ( أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ أَتَانِي كِتَابُكَ تَذْكُرُ فِيهِ اصْطِفَاءَ اللَّهِ مُحَمَّداً صلى الله عليه و آله لِدِينِهِ ، وَتَأْيِيدَهِ إِيَّاهُ بِمَنْ أَيَّدَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ ؛ فَلَقَدْ خَبَّأَ لَنَا الدَّهْرُ مِنْكَ عَجَباً ؛ إِذْ طَفِقْتَ « 1 » تُخْبِرُنَا بِبَلَاءِ « 2 » اللَّهِ تَعَالَى عِنْدَنَا ، وَنِعْمَتِهِ عَلَيْنَا فِي نَبِيِّنَا ، فَكُنْتَ فِي ذَلِكَ كَنَاقِلِ التَّمْرِ إِلَى هَجَرَ ، أَوْ دَاعِي مُسَدِّدِهِ « 3 » إِلَى النِّضَالِ ) . « 4 »
امام عليه السلام براى بيان زشت بودن سخنان معاويه در مورد توصيف اسلام و عظمت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله براى على عليه السلام كه نخستين مسلمان و نفس پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و نقطهء مركزى اسلام بعد از رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده ، دو مثال ذكر فرموده كه هر يك از ديگرى رساتر و گوياتر است . نخست به ضرب المثل معروف عرب تمثل جسته كه مىگويند : « فُلَانٌ كَنَاقِلِ التَّمْرِ إِلَى هَجَر » اين ضرب المثل مربوط به تاجرى است كه از شهر هَجَر ( يكى از شهرهاى بحرين ) كه مركز پرورش خرما بود برخاست و به بصره آمده تا متاعى خريدارى كند و به هَجَر ببرد هر چه نگاه كرد چيزى ارزانتر از خرما نديد . سرمايهء خود را تبديل به خرما كرد و آن را به هَجَر آورد و در انتظار گران شدن خرما آنها را در انبار ذخيره نمود ؛ ولى از بخت بد او روز به روز خرما ارزانتر شد تا آنجا كه خرماهاى او در انبار فاسد گشت و سرمايهاش بر باد رفت . اين ضرب المثل را عرب دربارهء كسى مىگويد كه بخواهد
هامش
( 1 ) . « طفقت » از ريشهء « طفق » بر وزن « طبق » به معناى آغاز كردن و شروع نمودن در انجام كارى است .
( 2 ) . « بلاء » به معناى امتحان و آزمايش است و از آنجا كه گاه بوسيلهء نعمت كسى را آزمايش مىكنند و گاه بوسيلهء مصيبت ، اين واژه در معناى نعمت و درد و رنج و مصيبت هر دو به كار مىرود و در جملهء بالا به معناى نعمت است .
( 3 ) . « مسدد » از ريشهء « سداد » بر وزن « نهاد » به معناى استوارى و استحكام است و سد را بدين جهت سد گفتهاند كه ديوارهاى محكم و استوار دارد و مسدد به معناى كسى است كه ديگرى را تعليم مىدهد و استوار مىدارد .
( 4 ) . « نضال » به معناى تيراندازى دو نفر به يكديگر است و سپس به هر گونه مبارزه و درگيرى و كشمكش اطلاق شده است .