اين نكته قابل توجّه است كه در اين عبارت روى سه چيز تكيه شده : يكى اينكه مردم بندگان خدا هستند . دوم اينكه جمعآورى كنندهء زكات فرستادهء ولىّ اللَّه و خليفة اللَّه است . سوم اينكه آنچه را مىخواهد بگيرد حق اللَّه است كه در اموال آنها وجود دارد .
اين تعبيرات قلب هر شنوندهاى را نرم مىكند و او را براى اداى زكات آماده مىسازد و تأثير روانى آن تا حدى است كه با عشق و علاقه و شوق زكات را تحويل مىدهد . پيش خود فكر مىكند كه نمايندهء ولىّ اللَّه آمده و مرا به عنوان بندهء خدا معرفى كرده و از من چيزى جز حق خدا نمىخواهد .
جملهء « فَهَلْ للَّهِ فِي أَمْوَالِكُمْ » به اضافهء جملههايى كه بعد از آن مىآيد به يكى از مترقىترين روشهاى اخذ ماليات كه گاه در بعضى از مناطق ، در دنياى امروز روى آن تكه مىشود اشاره دارد و آن اعتماد كردن بر خود مردم است ؛ يعنى آنها را امين و راستگو و درستكار شناختن و از خودشان دربارهء زكات اموالشان توضيح خواستن . تجربه نشان داده است كه اين گونه اعتماد سازى اثر مهمى دارد . بر عكس اگر مردم را دروغگو و خائن فرض كنند و برخورد يك طلبكار با يك بدهكار مرموز و نادرست با آنها داشته باشند ، سبب مىشود كه آنها اموال خود را مخفى سازند و تا آنجا كه ممكن است از پرداختن ماليات اسلامى فرار كنند و به تعبير امروز براى خودشان دو دفتر درست كنند : دفترى براى حساب و كتاب واقعى اموال و دفترى هم براى مأموران ماليات .
اين نكته نيز قابل توجّه است كه در عصر ما و در كشور ما در سالهاى اخير اين روش از سوى مأموران جمعآورى ماليات آزمايش شد و نتيجهء آن افزايش حجم ماليات بر درآمدها بود .
در روش سنتى ما در مسألهء خمس نيز دقيقا مطلب همين گونه است كه مردم باايمان با انگيزههاى الهى به سراغ علماى دينى مىروند و اموال خود را دقيقاً
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 305
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٠٥