( از آنها ) گفت : نه ( چيزى به اموالم تعلق نمىگيرد ) ديگر به او مراجعه نكن و اگر كسى گفت : آرى ، همراهش برو بى آنكه او را بترسانى يا تهديد كنى يا بر او سختگيرى نمايى يا كار او را مشكل سازى .
شرح و تفسير اعتماد به مردم در گردآورى ماليات اسلامى
امام عليه السلام در اين نامه نخست دستورى كلى و جامع در عبارات كوتاهى به گردآورندگان زكات مىدهد . سپس وارد جزئيات مىشود كه اين خود يكى از روشهاى پسنديدهء فصاحت و بلاغت است ، مىفرمايد : « با تقوا و احساس مسئوليت در برابر خداوند يكتا و بىهمتا حركت كن و در مسير خود هيچ مسلمانى را نترسان و از سرزمين او در حالى كه از تو ناخشنود باشد ، نگذر و بيش از حق خداوند در اموالش را از وى نگير » ؛ ( انْطَلِقْ عَلَى تَقْوَى اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ، وَ لَا تُرَوِّعَنَّ « 1 » مُسْلِماً وَ لَا تَجْتَازَنَّ « 2 » عَلَيْهِ كَارِهاً ، وَ لَا تَأْخُذَنَّ مِنْهُ أَكْثَرَ مِنْ حَقِّ اللَّهِ فِي مَالِهِ ) .
امام عليه السلام در اين عبارت ، افزون بر دستور به تقوا سه مطلب مهم را يادآور مىشود ؛ نخست اينكه : مأمور جمعآورى زكات نبايد مردم را بترساند و با خشونت رفتار كند ، زيرا در گذشته مأموران اخذ ماليات هنگامى كه وارد منطقهاى مىشدند ، مردم از ترس اينكه مبالغ سنگينى از آنها بخواهند كه در طاقت آنها نباشد ، در وحشت فرو مىرفتند ؛ ولى هنگامى كه بنا بر ارفاق باشد ، نه تنها نمىترسند بلكه از آنها استقبال مىكنند .
هامش
( 1 ) . « لا تروعنّ » از ريشهء « روع » بر وزن « قول » به معناى ترساندن گرفته شده ، بعضى از علما نيز گفتهاند كه « روع » ممكن است به معناى شدت ترساندن باشد .
( 2 ) . « تجتازنّ » از ريش « اجتياز » به معناى عبور كردن گرفته شده است .