در دستور دوم مىفرمايد : نه تنها نبايد آنها را بترسانى ، بلكه نبايد از حضور تو ناخشنود باشند تو را مأمور از طرف اميرى بخشنده و مهربان ، جواد و كريم بدانند و حضورت را گرامى دارند .
در جملهء سوم پيش از آنكه بفرمايد حق خدا را به طور كامل بگير ، مىفرمايد :
بيش از حق خداوند از آنها نگير و اين تأكيد بر نهايت تقوا و پرهيز از گرفتن بىدليل اموال مردم است .
آن گاه امام عليه السلام بعد از اين دستور كلى وارد جزئيات مىشود و تمام مسير گردآورى كنندگان زكات و كيفيت برخورد آنها را با مردمى كه حقوق الهى در اموالشان است به طرز جالبى شرح مىدهد و مىفرمايد : « و هنگامى كه وارد آبادى قبيله شدى در كنار سرچشمه يا چاه آب فرود آى بى آنكه داخل خانههاى آنها شوى » ؛ ( فَإِذَا قَدِمْتَ عَلَى الْحَيِّ « 1 » فَانْزِلْ بِمَائِهِمْ مِنْ غَيْرِ أَنْ تُخَالِطَ أَبْيَاتَهُمْ ) .
اشاره به اينكه نبايد خود را بر مردم تحميل كنى ، چرا كه ممكن است وضع مساعدى نداشته باشند كه از ميهمان پذيرايى كنند درحالى كه طبيعت آنها پذيرايى از ميهمان است و يا اينكه نخواهند از نزديك از وضع مالى آنها با خبر شوى و يا اينكه اگر وارد بر شخصى شوى ديگران ناراحت شوند كه چرا نمايندهء امام عليه السلام به نزد آنها نيامده و يا صاحب خانه توقع امتيازى داشته باشد . بر اساس اين جهات امام عليه السلام دستور مىدهد در كنار چشمه يا چاه آب وارد شود و انتخاب چشمه يا چاه آب براى اين است كه عبور همه به آنجا مىافتد و در واقع مركزى است كه براى همه آشناست و ظاهراً مأمور جمعآورى صدقه به تنهايى اين راه را طى نمىكرد بلكه نفراتى را به عنوان كمك با خود مىبرد و خيمه و خرگاهى به همراه داشتند كه آن را در كنار چشمه يا چاه آب برپا مىكردند و در آنجا ساكن مىشدند .
هامش
( 1 ) . « حىّ » گاه به معناى موجود زنده مىآيد و گاه به معناى قبيله چرا كه مجموع قبيله به منزلهء انسان واحد زندهاى شمرده مىشود و در استعمالات امروز به معناى منطقه مسكونى نيز به كار مىرود .