خدا شما را بيامرزد » ؛ ( إِنْ أَبْقَ فَأَنَا وَلِيُّ دَمِي ، وَ إِنْ أَفْنَ فَالْفَنَاءُ مِيعَادِي ، وَ إِنْ أَعْفُ فَالْعَفْوُ لِي قُرْبَةٌ ، وَ هُوَ لَكُمْ حَسَنَةٌ ، فَاعْفُوا « أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ » ) . « 1 » آنچه امام عليه السلام در جملهء اخير فرمود ، برگرفته از آيهء شريفهء سورهء نور است كه در ذيل آيات « افك » آمده است ، هنگامى كه گروهى از منافقان به همسر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله تهمت زدند و قرآن مجيد او را به كلى تبرئه كرد و از تهمتها مبرّا نمود .
بعضى از ثروتمندان اصحاب قسم ياد كردند كه بعد از اين حادثه از كمك مادى به افرادى كه دامن به اين شايعهء دروغين زده بودند خوددارى كنند آيهء شريفه نازل و به آنها دستور گذشت داد و در ذيل آن فرمود : « آيا دوست نداريد خداوند شما را بيامرزد » يعنى همان گونه كه انتظار عفو الهى داريد ديگران هم انتظار عفو از شما را در برابر كارهاى خلافى كه انجام دادهاند دارند .
به يقين قصاص در اسلام اصلى است كه به گفتهء قرآن ، مايهء حيات جامعه در گروى آن است ؛ ولى در عين حال ترك قصاص و عفو كردن دربارهء كسانى كه شايستهء عفوند ، فضيلتى است بسيار بزرگ و مقامى است و الا .
سرانجام در چهارمين و آخرين بخش از اين وصيّت ، موضع خود را در برابر مرگ و شهادت بيان مىكند ؛ همان چيزى كه در موارد ديگرى از نهجالبلاغه نيز منعكس است و آن اينكه من نه تنها از مرگ نمىترسم ، بلكه عاشق بىقرار مرگى هستم كه در راه خدا و براى خدا باشد . مىفرمايد : « به خدا سوگند چيزى از نشانههاى مرگ به طور ناگهانى به من روى نياورده كه من از آن ناخشنود باشم و طلايهاى از آن آشكار نشده كه من آن را زشت بشمارم من نسبت به مرگ همچون كسى هستم كه شب هنگام در جستجوى آب باشد و ناگهان در ميان تاريكىها به آن برسد و يا همچون كسى كه گمشدهء ( بسيار نفيس ) خود را ناگهان پيدا كند ( چرا كه من به اين واقعيّت معتقدم ) كه آنچه نزد خداست ( در سراى
هامش
( 1 ) . نور ، آيهء 22 .