به شورش مردم بر ضد وى و منتهى به قتل او شد و نيز دربارهء پيمان شكنى طلحه و زبير و قيام آنها بر ضد امير مؤمنان على عليه السلام و همچنين داستان بيعت عمومى مردم با امير مؤمنان عليه السلام در بخشهاى پيشين به قدر كافى بحث كردهايم . « 1 »
داستان نوشتن نامه از سوى امام عليه السلام به مردم كوفه داستان پر پيچ و خمى است ؛ ابن ابى الحديد در شرح نهجالبلاغهء خود اشارهء فشردهاى به آن دارد و خلاصهء آن را در زير مطالعه مىكنيد :
او از محمد بن اسحاق نقل مىكند كه امام عليه السلام محمد بن جعفر و محمد بن ابىبكر را به كوفه فرستاد تا مردم را براى كمك به على عليه السلام آماده كنند . جمعى نزد ابو موسى اشعرى كه فرماندار كوفه بود و پس از قتل عثمان ، امام عليه السلام او را ابقا نموده بود ، رفتند و نظر وى را براى يارى به امام عليه السلام جويا شدند .
ابوموسى ( كه مرد خبيثى بود خباثت خود را در اينجا آشكار ساخت و ) گفت :
اگر راه آخرت را مىپوييد در خانه بنشينيد و اگر طالب دنيا هستيد با اين دو نفر حركت كنيد لذا مردم از همراهى با فرستادگان امام عليه السلام خوددارى كردند .
فرستادگان امام عليه السلام نزد ابوموسى رفته و به او اعتراض كردند ولى ابوموسى ( با نهايت تعجب ) به آنها پاسخ داد : بيعت عثمان هنوز به گردن من و شما باقى است ؛ اگر قرار باشد مبارزه كنيم بايد از قاتلين عثمان شروع كنيم .
هامش
( 1 ) . داستان قتل عثمان و جنگ جمل و ريشهها و عوامل و پيامدهاى آن ، داستان بسيار پرماجرا و طولانى است كه ما در مجلدات سابق اين مجموعه ، به بخشهاى مهمى از آن اشاره كرديم و اكنون فهرستى از آن را براى خوانندگان بر مىشماريم تا با مراجعهء به آن نسبت به تمام جوانب داستان آشنا شوند :
1 . علل شورش مسلمين بر ضد عثمان ، ج 1 ، ص 371 تا 376 .
2 . ماجراى جنگ جمل ، ج 1 ، ص 389 تا 391 .
3 . قتل عثمان و عدم دخالت امير مؤمنان در آن و نقش طلحه و زبير در تحريك مردم ، ج 2 ، ص 30 .
4 . تحليل ديگرى دربارهء قتل عثمان ، ج 2 ، ص 232 تا 241 .
5 . نقش طلحه و زبير در ماجراى جنگ جمل ، ج 2 ، ص 251 .
6 . كارهايى كه از عثمان سر زد و سبب خشم مردم شد ، ج 2 ، ص 488 .
7 . بحث ديگرى دربارهء نقش طلحه در تحريك مردم به قتل عثمان ، ج 6 ، ص 527 .