شرح و تفسير حقيقت ماجراى قتل عثمان
امام عليه السلام در آغاز اين نامه مطابق آنچه معمول آن زمان بوده نويسندهء نامه و مخاطبان آن را معرفى مىكند و مىفرمايد :
« اين نامهاى است كه از بندهء خدا على امير مؤمنان به سوى اهل كوفه گروه ياران شرافتنمد و بلندپايگان عرب نگاشته شده است » ؛ ( مِنْ عَبْدِاللَّهِ عَلِيٍّ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ إِلَى أَهْلِ الْكُوفَةِ ، جَبْهَةِ « 1 » الْأَنْصَارِ وَسَنَامِ الْعَرَبِ ) .
روشن است كه مراد از انصار در اينجا ، انصار پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در مدينه كه معمولًا در مقابل مهاجران قرار داده مىشوند نيست چون در كوفه جبههء انصارى نبود بلكه انصار در اينجا به معناى ياران امام عليه السلام است و تعبير به « جبهه » اشاره به شرافتمندى آنهاست چرا كه پيشانى از شريفترين اعضاى انسان است .
« سنام » گر چه در اصل به معناى كوهان شتر است ولى سپس بر چيز برجسته و هر شخص بلندپايه اطلاق شده است .
آن گاه امام عليه السلام چنين مىفرمايد : « اما بعد ( پس از حمد و ثناى الهى ) من از جريان كار عثمان شما را آگاه مىسازم ، آنچنان كه شنيدنش همچون ديدنش باشد » ؛ ( أَمَّا بَعْدُ ، فَإِنِّي أُخْبِرُكُمْ عَنْ أَمْرِ عُثْمَانَ حَتَّى يَكُونَ سَمْعُهُ كَعِيَانِهِ ) .
چرا امام عليه السلام در اين نامه قبل از هر چيز به سراغ ريشههاى حادثهء قتل عثمان مىرود ؟ براى اينكه اين نامه در آستانهء جنگ جمل براى مردم كوفه نوشته شد و مىدانيم بهانهء شورشيان جمل ( طلحه ، زبير ، عايشه و پيروانشان ) مسألهء خونخواهى عثمان بود و هر گاه امام عليه السلام اين مسأله را كاملا روشن مىساخت ، مردم كوفه با درايت بيشترى به امام عليه السلام مىپيوستند .
هامش
( 1 ) . « جبهة » در اصل به معناى پيشانى است و از آنجا كه پيشانى عضو شريف و آشكار بدن است به جمعيّت نيرومندى كه اقدام براى جلب خير يا دفع شر كنند و همچنين به رييس يك جمعيّت نيز اطلاق شده است .