هنگامى كه ما از اين ديدگاه به حوادث زندگى خود نگاه كنيم و پيروزىها و شكستها را از اين منظر ببينيم ، نه پيروزىها موجب شادى و ذوقزدگى مىشود و نه شكستها مايهء اندوه و غم .
آن گاه امام عليه السلام چنين ادامه مىدهد : « حال كه چنين است شادى و سرور تو بايد به خاطر چيزى باشد كه در مسير آخرت به دست آوردهاى و تأسف و اندوهت به سبب امور معنوى و اخروى باشد كه از دست دادهاى » ؛ ( فَلْيَكُنْ سُرُورُكَ بِمَا نِلْتَ مِنْ آخِرَتِكَ ، وَ لْيَكُنْ أَسَفُكَ عَلَى مَا فَاتَكَ مِنْهَا ) .
دليل آن هم روشن است مواهب مادى چه اختيارى و چه غير اختيارى به سرعت رو به فنا مىرود و حتى در زمان وجودش قابل اعتماد نيست و دائما در معرض آفتها و آسيبهاست و محروميّتهاى مادى نيز زودگذر و پايانپذير است ؛ آنچه هميشه باقى مىماند ، مواهب اخروى است و آنچه براى از دست رفتنش بايد تأسف خورد ، همين مواهب جاودانى است .
امام عليه السلام در پايان در يك نتيجهگيرى شفاف و روشن مىفرمايد : « بنابراين آنچه از دنيا به دست آوردهاى زياد به آن خوشحال نباش و آنچه را از دنيا از دست دادهاى بر آن تأسف نخور و جزع نكن ؛ تمام همّت خود را براى آنچه بعد از مرگ و پايان زندگى است قرار ده » ؛ ( وَ مَا نِلْتَ مِنْ دُنْيَاكَ فَلَا تُكْثِرْ بِهِ فَرَحاً ، وَ مَا فَاتَكَ مِنْهَا فَلَا تَأْسَ عَلَيْهِ جَزَعاً ، وَ لْيَكُنْ هَمُّكَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ ) .
در پايان اين نامه لازم است توجّه كنيم كه مواهب دنيا بر دو قسم است و مواهب آخرت يك نوع بيش نيست ، مواهب دنيا گاه با تلاش و كوشش به دست مىآيد و گاه بدون تلاش و كوشش ، و به تعبير بعضى : « گر نستانى به ستم مىدهند » و از آنجا كه انسان در بسيارى از مواردى كه به نعمتى مىرسد يا از نعمتى محروم مىشود ، نمىداند دقيقا از كدام قسم است به همين دليل امام عليه السلام مىفرمايد : به آنچه مىرسى زياد مسرور و شادمان مباش چه بسا از آن نوع
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 265
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٦٥