مىپردازد و در واقع با اين بخش آنچه را كه دربارهء اطاعت و تقوا در بخش گذشته آمده بود ، تكميل مىكند ، زيرا اطاعت و تقوا به پيروى آيين اسلام حاصل مىشود . در قسمت نخست اين بخش ، يازده صفت از اوصاف عظمت اسلام را بيان كرده ، مىفرمايد : « سپس ( آگاه باشيد ) اين اسلام آيينى است كه خداوند آن را براى خود برگزيده و با عنايت خاص خويش آماده ساخته ( و به آن فوق العاده اهميّت داده است ) . بهترين خلق خود ( محمد صلّى اللّه عليه و آله ) را براى تبليغ آن برگزيد و پايههاى آن را بر محبّت خويش قرار داد » ؛ ( ثمّ إنّ هذا الإسلام دين اللّه الّذي اصطفاه لنفسه ، و اصطنعه « 1 » على عينه ، و أصفاه خيرة خلقه ، و أقام دعائمه على محبّته ) .
در اين پنج وصف نخستين ، در حقيقت اركان اصلى اين دين مقدس تبيين شده كه تشريع آن به دست خداست و با نهايت دقت صورت گرفته ، و ابلاغكنندهء آن بهترين خلق خدا پيامبر اسلام است و پايههاى اصلى آن براساس محبّت خدا قرار گرفته است .
جملهء ( اصطفاه لنفسه ) اشاره به اين است كه راه رسيدن به قرب خداوند ، تنهايى آيين اسلام است : «
« وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ »
هركس غير دين اسلام را بپذيرد از او پذيرفته نيست » . « 2 » جملهء « و اصطنعه على عينه » در مورد امورى گفته مىشود كه شخص به هنگام انجام گرفتن آن حاضر و ناظر باشد و به عبارت ديگر در برابر چشمان او انجام گيرد . و در مورد خداوند ، كنايه از نهايت عنايت و مراقبت الهى نسبت به آن است . قرآن مجيد دربارهء حضرت موسى عليه السّلام مىفرمايد : «
« وَ لِتُصْنَعَ عَلى عَيْنِي »
تو بايد در حضور من و تحت مراقبت من پرورش يا بى » . « 3 »
جملهء « أقام دعائمه على محبّته » ( با توجّه به اينكه ضمير محبته به خدا بازمىگردد
هامش
( 1 ) . « اصطنع » از ريشهء « اصطناع » از باب افتعال است كه به معناى ساخته و پرداخته كردن و برگزيدن و پرورش دادن چيزى است .
( 2 ) . آل عمران ، آيهء 85 .
( 3 ) . طه ، آيهء 39 .