سپس امام عليه السّلام در پايان اين بخش از خطبه بار ديگر به مسئلهء تقوا بازمىگردد و بر آن چيزى كه اين بخش با آن آغاز شده بود بار ديگر تأكيد مىورزد و مىفرمايد : « حال كه چنين است ( و تقوا و اطاعت پروردگار اين همه بركات بىمانند و گسترده دارد ) تقواى خداوند پيشه كنيد ، همان خداوندى كه با پند و اندرزش به شما سود بخشيده و به وسيلهء رسالتش شما را اندرز داده و با نعمتش بر شما منّت نهاده است » ؛ ( فاتّقوا اللّه الّذي نفعكم بموعظته ، و وعظكم ، برسالته ، و امتنّ عليكم بنعمته ) .
اين اوصاف سهگانهاى را كه امام براى خداوند ذكر كرده ، همگى انگيزههايى است براى پيمودن طريق تقوا ، زيرا شامل تمام نعمتهاى مادى و معنوى مىشود ، مواعظ الهى آن هم مواعظى كه از طريق رسالت انبيا مخصوصا پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله به صورت گسترده در اختيار تمام اهل ايمان گذارده ، و انواع نعمتهاى مادى و معنوى ديگر كه به انسانها بخشيده و در سايهء آن مىتوان به اوج قلّهء عبوديت و تقوا و كمال معنوى و مادّى رسيد ، سبب مىشود كه حسّ شكرگزارى در برابر بخشندهء اين نعمتها در انسان تحريك گردد و او را به سوى تقوا و اطاعت پروردگار ببرد .
در آخرين جمله مىفرمايد : « اكنون كه چنين است خود را براى پرستش او آماده كنيد و با انجام وظايف ، حق طاعتش را بجا آوريد » ؛ ( فعبّدوا أنفسكم لعبادته ، و اخرجوا إليه من حقّ طاعته ) .
« عبّدوا » گرچه از ريشهء عبادت اخذ شده ؛ ولى در اينگونه موارد به معناى مهيّا ساختن و تسليم نمودن است و همانگونه كه گفته مىشود « عبد الطريق » يعنى جاده را آماده ساخت .
روشن است كه آماده ساختن خويشتن براى بندگى خدا مقدمهاى است براى اداى حق اطاعت و اين آمادگى از طريق ايمان و معارف الهى و خودسازى و تهذيب نفس و آگاهى بر اسرار عبادات ميسّر خواهد شد .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 684
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٨٤