آشكارا مىگويم و همگى مىشنويد ( و به همهء شما اتمام حجّت مىكنم ) و براى خود و شما از درگاه خدا درخواست غفران و آمرزش دارم .
شرح و تفسير
چه كسى از من سزاوارتر است
بعد از بيان رابطهء نزديك و خالصانه و مخلصانهء امام عليه السّلام با پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله در حيات او ، امام روابط نزديك خود با آن حضرت ، پس از وفات را يادآور مىشود و نشان مىدهد كه احدى از مسلمانان چنين ارتباطى را با پيامبر اكرم نداشت ، مىفرمايد : « رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در حالى كه سرش بر سينهام قرار داشت قبض روح شد و نفس او در دستم روان گشت ، سپس آن را به چهره كشيدم » ؛ ( و لقد قبض رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و إنّ رأسه لعلى صدري . و لقد سالت نفسه في كفي ، فأمررتها على وجهي ) .
تعبير « إنّ رأسه لعلى صدري » ممكن است اشاره به اين باشد كه امير مؤمنان على عليه السّلام سر پيامبر را از زمين بلند كرد و در آن لحظه به سينه چسبانيد كه هم مايهء آرامش پيامبر بود و هم سبب آرامش على عليه السّلام و در اين حال ، نفس كشيدن هم آسانتر است . اين احتمال نيز داده شده كه سر پيامبر اكرم بر دامان على عليه السّلام بود و على عليه السّلام خم شد و سينهء آن حضرت با سر پيامبر تماس داشت ؛ ولى اين احتمال با تعبير « على صدرى » سازگار نيست . در اينكه منظور از « نفس » در جملهء « سالت نفسه » چيست ؟ در ميان شارحان و مترجمان نهج البلاغه گفتوگوى بسيارى است و اين گفتوگوها بر محور دو تفسير دور مىزند :
نخست اينكه منظور از نفس خون است كه در بسيارى از عبارات فقها و ادبا به اين معنا آمده ؛ « نفس سائله » در كتب فقهى به معناى خون جهنده است و در اشعار عرب نيز